НИЙГЭМ

“Өргөө” амаржих газарт Б болон Д блокийн нийт 11302 ам метр талбайг хамарсан их засвар, шинэчлэлийн ажлыг үе шаттайгаар хийж буй. Засвар, шинэчлэлийн хүрээнд дотор засал, хана, тааз, хаалга, цонх, дээвэр, фасадын засвар болон дотор гэрэлтүүлгийн системийг шинэчилж байгаа юм. Өнөөдрийн байдлаар ажлын явц 70 хувьтай үргэлжилж байна. Д блокийн дотор заслын ажил бүрэн дууссан бол Б блокийн цонхны шинэчлэл, металл фасадын ажил дуусаж, дотор заслын ажил үргэлжилж байна.Ингэснээр эх, нярай болон үйлчлүүлэгчид илүү хүртээмжтэй, тав тухтай орчинд эмнэлгийн чанартай тусламж, үйлчилгээ авах нөхцөл бүрдэх юм.

Нийтийн тээврийн Улаанбаатар Трам төслийн хоёрдугаар шугамын бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах нээлттэй тендерийг өнөөдөр зарлаж, тендерийн материал хүлээн авч эхэллээ. Улаанбаатар Трам төслийн хоёрдугаар шугам нь Сүхбаатарын талбайгаас Буянт-Ухаа цогцолбор хүртэл 15 км үргэлжилж, 23 зогсоолтой байна. Нисэхийн бүсийг хотын төвтэй холбох Улаанбаатар Трам төслийн хоёрдугаар шугамыг 2026-2028 онд барьж дуусгах юм. Оролцогчдын тендерийн баримт бичгийг 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 15-ны өдрийн 11 цаг 00 минутаас өмнө тендер шалгаруулалтын баримт бичигт зааснаар хүлээн авна. Тендерийг дөрөвдүгээр сарын 15-ны өдрийн 11 цаг 40 минутад нээнэ. Төслийн нийт төсөвт өртөг 1.2 их наяд төгрөг бөгөөд 2026 онд санхүүжих дүн 325 тэрбум төгрөг байна. Тендер нь EPC (Engineering, Procurement, Construction) нөхцөлтэй. Гүйцэтгэгч нарийвчилсан зураг төсөл боловсруулах, тоног төхөөрөмж, материалын худалдан авалт хийх, барилга угсралтын ажлыг бүрэн хариуцах юм.Yийтийн тээврийн Улаанбаатар Трам төслийн хоёрдугаар шугам (Сүхбаатарын талбайгаас Буянт-Ухаа цогцолбор чиглэл) төсөл хэрэгжсэнээр оргил цагт тухайн чиглэлд цагт 6989 зорчигч тээвэрлэж, авто замын ачаалал 12.2 хувиар багасах урьдчилсан тооцоо гарсан байна. Мөн нүүрсхүчлийн хийн ялгарал жилд 43.3 тонн, азотын исэл жилд 301.9 тонноор багасаж, хотын хүрээлэн буй орчинд эерэг нөлөө үзүүлэх юм. Зорчигч автобусаар 90-100 минутад туулах зайг трамвайгаар 35-40 минутад туулах боломжтой. Өртөө орчмын бүсэд жижиг, дунд бизнес хөгжих нөхцөл бүрдэхээр байна. Түүнчлэн төслийг хэрэгжүүлэх хугацаанд 300 гаруй түр ажлын байр, ашиглалтад орсны дараа 135 байнгын ажлын байр бий болох урьдчилсан тооцоо гарчээ. Улаанбаатар Трам төсөл нь байгаль орчинд ээлтэй, эрчим хүчний хэрэглээ багатай нийтийн тээврийн шинэлэг шийдэл гэдгээрээ онцлогтой.НЗДТГ-ЫН ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, ОЛОН НИЙТТЭЙ ХАРИЛЦАХ ХЭЛТЭС

Улсын Их Хурлын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хороо Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагатай хамтран  /2026.03.13/ эрүүл мэндийн даатгалын засаглал, тогтолцоо, санхүүжилтийн чиглэлээр хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа.Тус хэлэлцүүлгийг Улсын Их Хурлын гишүүн, байнгын хорооны дарга Б.Найдалаа чиглүүлж, Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Ганмаа, С.Зулпхар, Б.Хэрлэн, С.Эрдэнэбат, Л.Энхнасан, Г.Хосбаяр болон Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага, Эрүүл мэндийн яам, Эрүүл мэндийн даатгалын үндэсний зөвлөл, Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрын төлөөлөл оролцлоо.Хэлэлцүүлгийг нээн хэлсэн үгэндээ байнгын хорооны дарга Б.Найдалаа Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хорооны зүгээс эрүүл мэндийн даатгалын санг үр ашигтай удирдах, даатгалаар санхүүжих эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний чанар хүртээмжийг сайжруулах чиглэлээр хууль, эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгохоор ажиллаж байгаагаа онцлов. Мөн тэрбээр, эрүүл мэндийн даатгалын байгууллагын засаглал, тогтолцоо, статусыг оновчтой тодорхойлж, эрүүл мэндийн үндэсний зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг хэрхэн сонгох, чадавхжуулах, эрүүл мэндийн даатгалын сангийн өсөн нэмэгдэж байгаа зардлыг хянах, санхүүжилтийг үр ашигтай зарцуулах, иргэд, даатгуулагчийн үүрэг оролцоо, даатгалын сангийн орлогыг хэрхэн нэмэгдүүлэх талаар эрх зүйн орчныг шинэчлэхээр зорьж ажиллаж байгаагаа дурдлаа.Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Номхон далайн баруун эргийн бүсийн Эрүүл мэндийн тогтолцооны газрын захирал Луйс Виналс Торрес “Азийн орнууд ба Монгол Улсын эрүүл мэндийн санхүүжилтийн шинэчлэл: Тулгамдаж буй асуудлууд ба амжилтанд хүргэж буй хүчин зүйлс” сэдвийн хүрээнд хийсэн судалгаагаа танилцууллаа.Тэрбээр, Монгол Улсын эрүүл мэндийн санхүүжилтийн шинэчлэлүүд нь илүү үр ашигтай, тэгш байдлыг хангасан тогтолцоо бүрдүүлэхэд чухал ахиц дэвшил авчирсныг дурдаад анхан шатны тусламж үйлчилгээний санхүүжилтийг өргөтгөж, төлбөрийн механизмуудыг сайжруулсан нь томоохон ололт амжилт болсныг тодотгов. Урьдчилсан дүн шинжилгээнээс харахад эрүүл мэндийн салбарт чиглэсэн санхүүжилт нэмэгдэж, санхүүгийн нөөцийн зарцуулалт илүү үр ашигтай болсон гэлээ.Танилцуулгын дараа Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асуув. Тодруулбал, эрүүл мэндийн даатгалын тогтолцооны засаглалыг хэрхэн бэхжүүлэх, бие даасан байдлыг хангах болон хариуцлага, хяналтын асуудлаар зөвлөлдсөн бөгөөд Луйс Виналс Торрес эрүүл мэндийн даатгалын тогтолцооны засаглалыг идэвхитэй, ил тод, нотолгоонд суурилахыг тэргүүлэх чиглэл болгон бэхжүүлж, бодлогын хэрэгжилтийг сайжруулах нь чухал гэдгийг онцлов. Түүнчлэн гүйцэтгэлийг тогтмол хянах, шинэчлэлийн үр нөлөөг үнэлэх, нотолгоог шийдвэр гаргах үйл явцад эргэн тусгах механизм бий болгох нь санхүүжилтийн зохицуулалтуудыг хүн амын хэрэгцээ болон төсвийн бодит боломжтой нийцүүлэн хадгалахад чухал ач холбогдолтой гэлээ.Мөн тэрбээр, эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийг шинэчлэхээр төлөвлөж байгаа нь засаглал болон стратегийн худалдан авалтын шинэчлэлийг институцчилэх, эрүүл мэндийн санхүүжилтийг эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний бүх нийтийн хамралтын зорилготой илүү уялдуулах цаг үеэ олсон асуудал болж байгааг онцлон тэмдэглэлээ гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх “Цагаан алт” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд өрхийн үйлдвэрлэл эрхэлж байгаа иргэдтэй уулзлаа.О.Адьяадолгор япон хэлний багш, орчуулагч мэргэжилтэй. Хувийн хэвшилд ажиллаж байгаад 2023 онд сургалтад хамрагдан ноосон бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлээ эхэлжээ. 2025 онд  Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас 15 сая төгрөгийн хүүгүй, барьцаагүй зээл авч тоног төхөөрөмж, түүхий эдийн нөөцөө бүрдүүлэн цэвэр ноосон бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байна. Цаашид үйлдвэрлэлээ өргөтгөн энэ хэрээр тодорхой тооны ажлын байр бий болгохыг зорьж байгаагаа хэллээ.Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх дараа нь биет бус соёлын өвийг тээгч, хувиараа монгол гутал үйлдвэрлэдэг А.Чимгээтэй уулзлаа.А.Чимгээ Нийтийн аж ахуйн үйлчилгээний Техник, мэргэжлийн сургууль төгссөн. 42 жил монгол гутал хийж байгаа бөгөөд 2025 онд Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас найман сая төгрөгийн зээл авч, тоног төхөөрөмж, хээ, угалзны хэвээ шинэчилсэн байна. Ингэснээр таван хүнийг байнгын ажилтай болгожээ.Иргэдийг ажлын байраар ханган, татвараа төлж байгаа баялаг бүтээгч, аж ахуйн нэгжүүд, ялангуяа өрхийн үйлдвэрлэгч нарыг төрийн бодлогоор дэмжинэ гэдгээ Ерөнхийлөгч хэлж, талархал илэрхийллээ.Ерөнхийлөгчийн санаачилсан “Цагаан алт” үндэсний хөтөлбөр нь мал аж ахуйн түүхий эдийг дотооддоо боловсруулж, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, малчдын орлогыг нэмэгдүүлэх, экспортыг нэмэгдүүлэх зорилготой.Энэ хүрээнд Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх, түр болон байнгын ажлын байр бий болгох, нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийг дэмжихийг зорьж байна.2025 онд 174 иргэн гурван жилийн хугацаатай, барьцаагүй, хүүгүй, 20 сая хүртэл төгрөгийн, нийт 1,3 тэрбум төгрөгийн зээл авчээ.Өнгөрсөн хоёр жилд 368 иргэн 3,1 тэрбум төгрөгийн зээл авч  арьс, шир, ноос, ноолуурын чиглэлээр үйлдвэрлэл эрхэлж байна.Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам 2026 оныг “Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих жил” болгон зарласантай холбогдуулан бүх төрлийн сургалт, төсөл, хөтөлбөр, санхүүгийн дэмжлэг, жижиг зээлийг “Цагаан алт”, “Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөн, хөтөлбөртэй уялдуулан хэрэгжүүлнэ.Энэ нь ноос, ноолуур, арьс, ширний боловсруулах үйлдвэрлэлийг дэмжих, орон нутагт нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, иргэд болон аж ахуйн нэгжүүдийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэх боломжийг нэмэгдүүлэх зорилготой юм.

Монгол Улсын Засгийн газрын шийдвэрийн дагуу Ойрх Дорнодын бүс нутгаас эх орондоо буцах хүсэлтэй иргэдээ авчирсан Агаарын хөлгийн дарга Цэнд-Аюушийн Ганбаатараар ахлуулсан нисэх багийнхныг Ерөнхий сайд Г.Занданшатар хүлээн авч уулзан, Монгол төрийн өгсөн үүрэг даалгаврыг амжилттай гүйцэтгэсэн баатарлаг үйлстнүүдээрээ бахархаж буйгаа илэрхийллээ.Монгол хүн хүнд хэцүү үе тохиоход эх орон руугаа тэмүүлдэг сэтгэлийн дуудлагатай. Монголын төр, засаг иргэдээ хамгаалж, эх орондоо эсэн мэнд авчрах үүрэгтэй. Энэ бол улс орны тусгаар тогтнол, эв нэгдлийн илэрхийлэл юм гэдгийг Ерөнхий сайд хэлээд, энэхүү нислэг бол зөвхөн тээвэрлэлт бус Монгол Улс иргэдийнхээ төлөө ямар ч эрсдэлийг сөрж, дэлхийн хаана ч хүрч чаддаг гэдгийг харуулсан бахархалт үйл явдал гэдгийг онцлов.Мөн “Улаанбаатар-Дубай-Улаанбаатар” чиглэлийн нислэг нэг талдаа 7800 км агаарын зам туулж, 22 цаг үргэлжилсэн нь нисэх багийн ур чадвар, авхаалж, баг хамт олны хамтын ойлголцол, эв нэгдлийг харууллаа.2026 онд “МИАТ” компанийн 70 жилийн ой тохиож буй. Монгол Улс энэ онд нэг сая жуулчин хүлээж авна гэж төлөвлөсөн. “МИАТ” компани 70 жилийн ойдоо онцгой амжилт гаргаж, нислэгийнхээ тоог нэмэгдүүлж, үйлчилгээний чанараа сайжруулж ажиллана гэж итгэж байна гэлээ.Ойрх Дорнодод үүсээд буй дайны нөхцөл байдлаас шалтгаалан зарим улс орон агаарын замаа хааж, олон улсын нислэгүүдийг хязгаарласан учир улс орнууд боломжит байдлаар иргэдээ татан авч байна. Тус бүс нутгаар зөвхөн хүмүүнлэгийн болон нүүлгэн шилжүүлэлт хийх, гадны улс орнууд иргэдээ татан авах зэрэг онцгой үүргийн нислэг үйлдэгдэж буй юм.Монгол Улсын Засгийн газар дайны эрсдэлтэй бүсээс иргэдээ татан авах шийдвэр гаргаж, Үндэсний агаарын тээвэрлэгч “МИАТ” ТӨХК тусгай үүргийн эхний нислэгээ үйлдсэн. Тус нислэгээр Монгол Улсын 91 иргэн эх орондоо ирээд байна.Арабын Нэгдсэн Эмират улсын Дубай хотоос Хятад, Мьянмар, Бангладеш, Энэтхэг, Оман зэрэг улсаар дайран өнгөрчээ. Тухай бүрд нь онцгой байдлын горимоор нислэгийн холбогдох зөвшөөрлүүдийг авч ажилласан бөгөөд уг ажиллагааг Монгол Улсын Гадаад харилцааны яам, Зам, тээврийн яам, бүс нутаг дахь Монгол Улсаас суугаа Элчин сайдын яамд болон United Arab Emirates Air Force, мөн Иргэний нисэхийн байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулж ажиллажээ.

Сүхбаатар дүүргийн 13 дугаар хороонд спорт цогцолбор бүхий цэцэрлэгт хүрээлэнг байгуулна. Өнөөдрийн байдлаар барилга угсралтын ажил 80 хувьтай үргэлжилж байна. Үндсэн барилгын каркас, фасад, өрлөгийн ажлууд бүрэн дуусаж, дотор засал болон гадна инженерийн шугам сүлжээ, явган зам, авто зогсоол, авто замын ажлуудыг хийж гүйцэтгэсэн. Гадна тохижилтын талбайн суурийн бетон цутгалтын ажил мөн дуусаад байна.Уг бүтээн байгуулалт нь нийт 2.9 га буюу 29920 ам метр талбайд хэрэгжих бөгөөд гурван давхар спорт цогцолборын барилга, хөлбөмбөг, газрын теннис, сагсан бөмбөг, гүйлт болон дасгалын талбайтай цогц спортын орчныг бүрдүүлэх юм. Ингэснээр иргэд ногоон байгууламж, усан оргилуур бүхий цэцэрлэгт хүрээлэнд амралт, чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх боломж бүрдэнэ.

Улаанбаатар хотын авто замын түгжрэлийг бууруулахад үр нөлөө үзүүлэх томоохон төслийн нэг нь Туулын хурдны зам. Уг төслийн хүрээнд байнгын болон түр ашиглах дөрвөн кемп байгуулна. Өнөөдрийн байдлаар байнгын ашиглалтад байх хоёр кемпийн барилгын ажил 90 гаруй хувьтай үргэлжилж байна. Туулын хурдны зам нь зургаан эгнээ 32 км урт бөгөөд Налайхын замын Улиастайн буцаж эргэх хэсгээс эхлэн Дархан болон Эмээлтийн авто замын огтлолцох уулзвар хүртэл үргэлжилнэ. Үндсэн трасс дагуух түр замын ажлыг гуравдугаар сарын 7-ны өдрөөс эхлүүлсэн. Газар шорооны ажлын хүрээнд хөрс хуулалтын ажлыг гуравдугаар сарын 15-наас эхлүүлэх бөгөөд улаан шугамаа хүлээлцсэн. Мэдээлэл холбоо, цахилгаан, дулаан, цэвэр, бохир усны шугам сүлжээний ажлыг зураг төслийн хүрээнд зөвшилцөж, шийдлүүдээ боловсруулсан. Тавдугаар сарын 10-нд шугам сүлжээний ажлуудын нарийвчилсан зураг төсөл бүрэн дуусна. Үндсэн трассын зургийн ажлыг тавдугаар сарын 15-нд магадлалаар батлуулж дуусна.Туулын хурдны замын гүүрний дам нуруу цутгалтын ажлыг дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдрөөс, гүүрний барилга угсралтын ажлыг дөрөвдүгээр сарын 20-ноос эхэлнэ. Туулын хурдны замыг 2028 онд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөөд байгаа. Туулын хурдны замаар зорчих тооцоот хурдыг 100 км/цаг байхаар төлөвлөсөн. Нийт долоон байршилд олон түвшний огтлолцол байгуулж, нэг болон хоёрдугаар тойрог замтай холбогдох байдлаар Туулын хурдны замыг төлөвлөөд байна.

Улаанбаатар хотод их багтаамжийн нийтийн тээврийн шинэ систем нэвтрүүлэх “Улаанбаатар метро” төслийн барилга угсралтын гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах II шатыг хоёр багц болгон хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн. Үүнээс багц 1-ийн тендерийг ирэх тавдугаар сарын 1-нд нээх бол багц 2-ын тендерийг энэ оны дөрөвдүгээр улиралд зарлахаар төлөвлөжээ. Энэ хүрээнд багц 1 тендерийн материал хүлээн авч байна. Тодруулбал, өнгөрсөн оны дөрөвдүгээр сарын 28-ны өдөр нээсэн I шатны сонгон шалгаруулалтад  оролцох хүсэлтээ илэрхийлсэн дэлхийн зургаан улсын нийт 27 аж ахуйн нэгж, байгууллагаас материал хүлээн авч байгаа юм. Тендерийг EPC+F (Engineering, Procurement, Construction+Financing) нөхцөлөөр зохион байгуулж буй. Өөрөөр хэлбэл гүйцэтгэгч нь инженерийн нарийвчилсан зураг төсөл боловсруулах, тоног төхөөрөмж нийлүүлэх, барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэхийн зэрэгцээ төслийн санхүүжилтийн тодорхой хэсгийг бүрдүүлэх санал ирүүлэх шаардлагатай. Багц 1-ийн нийт төсөвт өртгийн 85 хувийг гүйцэтгэгч тал санхүүжүүлэх, үлдсэн 15 хувийг нийслэлийн төсвөөс санхүүжүүлэхээр төлөвлөжээ.Түүнчлэн “Улаанбаатар метро” төслийн тендерийн үйл ажиллагааг олон улсын түвшинд нээлттэй, ил тод зохион байгуулах, оролцогч байгууллагуудад шаардлагатай мэдээллийг хүргэх зорилгоор олон улсын оролцогч байгууллагуудтай цахимаар хурал зохион байгуулсан. Уг хуралд 11 компанийн төлөөлөл оролцож, төслийн санхүүжилтийн шаардлага, байгаль орчин, нийгмийн нөлөөллийн үнэлгээний явц болон метро төслийн хэрэгжилтийн ерөнхий мэдээлэлтэй танилцаж, сонирхсон асуултууддаа хариулт авсан байна.“Улаанбаатар метро” төсөл хэрэгжсэнээр оргил цагт нэг чиглэлд цагт 17’206 хүн тээвэрлэх хүчин чадалтайгаас гадна замын хөдөлгөөний эрчим 10 хувиар сайжирч, дундаж хурд 23.3 хувиар нэмэгдэх урьдчилсан тооцоо гарсан. Мөн нүүрсхүчлийн ялгарал жилд 213.6 тонн, азотын исэл жилд 400 тонноор буурна. Тэрчлэн төслийг хэрэгжүүлэх хугацаанд 700 гаруй түр ажлын байр, ашиглалтад орсны дараа 745 байнгын ажлын байр бий болохын зэрэгцээ өртөө орчмын бүсэд жижиг, дунд бизнес хөгжих нөхцөл бүрдэх урьдчилсан тооцоолол гарчээ.

Улсын Их Хурлын даргын 2025 оны 523 дугаар захирамжаар Боловсрол, шинжлэх ухааны салбарын асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулагдсан. Энэ хүрээнд тус ажлын хэсгийн гишүүд /2026.03.11/ нийслэл болон орон нутгийн ерөнхий боловсролын сургуулийн захирлуудтай уулзаж, салбарын хэмжээнд тулгамдаж буй асуудал, бодлогын шинэчлэлийн талаар санал солилцов.Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Ж.Галбадрах бид боловсролын тухай ярихдаа хэдэн сургууль барих вэ, хэдэн тоног төхөөрөмж авах вэ гэдэгт ихэвчлэн анхаардаг. Гэтэл өнөөдөр шинээр сургууль баригдсан ч ажиллах багш, боловсон хүчний нөөцгүй байна. Багшийн ажлын байрны ачааллыг хэрхэн бууруулах, ажлын нөхцөлийг яаж сайжруулах вэ гэдэгт анхаарах шаардлага бий болсон. Үүний тулд асуудлаа бодитоор тодорхойлж, эрэмбэлэх хэрэгтэй. Аливаа шинэчлэл нэгж сургууль, нэгж цэцэрлэгээс эхэлдэг. Бид ширээ, сандлаасаа давж харж, боловсролын салбарын бодит асуудлыг илүү өргөн хүрээнд ярилцах шаардлагатай байна гэв. Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Уянгахишиг боловсролын салбарын бодлогыг боловсруулахдаа бодит нөхцөл байдлыг газар дээрээс нь сонсож, салбарын мэргэжилтнүүдийн саналд тулгуурлах нь чухал. Сургуулийн удирдлагуудын зүгээс тавьж буй асуудлууд чухал тул боловсролын салбарын шинэчлэлийг судалгаа, бодит нөхцөлд тулгуурласан, тогтвортой бодлогоор хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэлээ.Ерөнхий боловсролын сургуулийн захирлуудын зүгээс сургуулийн хүртээмж, анги дүүргэлт, сургалтын орчин, багшийн хомсдол, суралцагчдын төлөвшил, сургуулийн удирдлага, менежментийн асуудал зэрэг асуудлыг хөндөж байв. Мөн салбарын хэмжээнд тулгамдаж буй асуудлыг эрэмбэлж, нэн тэргүүнд хэрэгжүүлэх шаардлагатай ажлуудыг тодорхойлох, судалгаанд суурилсан урт хугацааны бодлогын төлөвлөлт боловсруулах хэрэгтэй байгааг гишүүд онцоллоо.Уулзалтыг танхим болон цахим хэлбэрээр зохион байгуулсан бөгөөд Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Ж.Галбадрах, Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Уянгахишиг, Б.Хэрлэн, С.Эрдэнэбат, А.Ундраа нар оролцов гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.

Ерөнхий сайд Г.Занданшатар (2026.03.10) Зэвсэгт хүчний жанжин штабт ажиллалаа. Тэрбээр энх тайван, аюулгүй байдлын төлөө үүргээ хариуцлагатай биелүүлж буй энхийг сахиулагчид болон өргөсөн тангарагтаа үнэнч зүтгэж ирсэн зэвсэгт хүчний бүрэлдэхүүнд Засгийн газрын нэрийн өмнөөс талархал илэрхийлэв. Засгийн газраас цэргийн алба хаагчдын цалин хөлс, нийгмийн баталгааг хангах, алба хаах орчин нөхцөлийг сайжруулахад чиглэсэн арга хэмжээг үе шаттайгаар хэрэгжүүлнэ. Энэ хүрээнд алслагдсанд тооцох анги, салбарын жагсаалтад Зэвсэгт хүчний зарим ангиудыг нэмэлтээр оруулах асуудлыг "Монгол цэргийн өдөр" болох Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар хэлэлцэн шийдвэрлэхээр боллоо. Ерөнхий сайд Г.Занданшатар "Өнөөдрийн байдлаар батлан хамгаалах салбарт, Зэвсэгт хүчний 2300 гаруй алба хаагч түрээсийн орон сууцанд амьдарч байна. Засгийн газрын тэргүүний хувьд Зэвсэгт хүчний цэргийн болон энгийн алба хаагчдын орон сууцны асуудлыг шийдвэрлэхэд бодитой дэмжлэг үзүүлж, хуримтлагдсан асуудлуудыг цэгцэлнэ. Олон улсад өрнөж байгаа хурцадмал байдал дэлхийн болон бүс нутгийн аюулгүй байдал, эдийн засагт сөргөөр нөлөөлж байна. Ийм цаг үед Үндэсний сөрөн тэсвэрлэх чадавхиа сайжруулж, илүү сонор сэрэмжтэй байх шаардлага үүслээ. Зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүн төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагууд, иргэд хамтран үндэсний аюулгүй байдлаа хангах нь чухал болоод байна. Өнгөрсөн жилүүдэд зарим аймгийн нутагт өвөлжилт, хаваржилт хүндэрч, цас зуд, үер усны гамшиг нүүрлэхэд Зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүн иргэдийн амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгийг авран хамгаалах, сэргээн босгох, хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэх чиглэлээр даалгасан үүргийг амжилттай биелүүлснийг бахархан дурдах учиртай" гэлээ.2024 онд УИХ-аар батлагдсан “Зэвсэгт хүчний зэвсэглэл, техникийг шинэчлэх, сэргээн сайжруулах бодлого”-ын хэрэгжилтийг хангах шаардлага байгаа тул онцгойлон анхааралдаа авч, бүх талын дэмжлэг үзүүлнэ. Зэвсэгт хүчний кибер аюулгүй байдлын болон Тусгай хүчний цэргийн алба хаагчдын цалин, хөлсийг нэмэгдүүлэх, цалингийн сүлжээг шинэчлэн тогтооход асуудлыг Засгийн газрын хуралдаанаар шуурхай хэлэлцүүлэх үүргийг Батлан хамгаалах яам, Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын удирдлагуудад даалгав.Батлан хамгаалах салбар, Зэвсэгт хүчин дотоод нөөц бололцоо, инженер-техникийн ажилтнуудынхаа боловсрол, мэдлэг, ур чадварт тулгуурлан туршилт судалгааны төвүүдийг байгуулж, зарим төрлийн зэвсэглэл, техник, хэрэгслийг өөрсдөө зохион бүтээж байгаа нь маш том ололт гэдгийг онцоллоо.

Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийг тохиолдуулан ажил үйлс, хөдөлмөр зүтгэлээрээ түүчээлэн нийгэмдээ үнэ цэн бүтээж, үлгэр дуурайлал үзүүлж буй салбар салбарын шилдгүүдийг “Их хотын бүсгүйчүүд 2026” арга хэмжээний үеэр шалгарууллаа. Тодруулбал, НЗДТГ-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг уг арга хэмжээний үеэр эрүүл мэнд, боловсрол, бизнес, хүмүүнлэг, спорт, соёл урлаг, үйлчилгээ, мөрдөстэй эмэгтэй, алдарт эх зэрэг есөн номинациар салбар салбарын шилдэг эмэгтэйчүүдийг шалгаруулж, урамшуулсан юм. Тодруулбал:“Үйлчилгээний салбарын шилдэг” номинацид Хот тохижилтын газар ОНӨААТҮГ-ын Зам талбайн үйлчлэгч Ю.Жаргалсүрэн“Бизнесийн салбарын шилдэг” номинацид “БОСА Кондитер" ХХК-ийн Монконди чихрийн үйлдвэрийн Гүйцэтгэх захирал С.Ариунцэцэг“Боловсролын салбарын шилдэг” номинацид Нийслэлийн 246-р цэцэрлэгийн эрхлэгч Я.Саранчимэг“Хүмүүнлэгийн салбарын шилдэг” номинацид Гэрлэх ёслолын ордон ОНӨААТҮГ-ын Ёслол, үйлчилгээний албаны дарга Б.Амгалан“Спортын салбарын шилдэг” номинацид МУГТ, Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хошой хүрэл медальт, Ази тивийн аварга, Жудо бөхийн тамирчин Л.Энхрийлэн“Соёл, урлагийн салбарын шилдэг” номинацид Монгол Улсын Ардын Жүжигчин Ш.Чимидцэеэ“Эрүүл мэндийн салбарын шилдэг” номинацид Нийслэлийн Өргөө амаржих газрын Эх баригч Б.Оюунчимэг “Алдарт эх” номинацид өдгөө 88 нас сүүдэр зооглож буй буянтай буурал ижий, 12 хүүхэд төрүүлж өсгөсөн Я.Төмөр“Мөрдөстэй эмэгтэй” номинацид Онцгой байдлын ерөнхий газрын Бодлого төлөвлөлтийн газрын Стратегийн бодлого, төлөвлөлтийн хэлтсийн дарга, хурандаа Д.Сэржмядаг нар тодорсон билээ.Хүндэтгэлийн  арга хэмжээг Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Х.Нямбаатар нээн “Жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг энэхүү арга хэмжээ жилээс жилд өөрийн өнгө төрх, цар хүрээгээ өргөжин тэлж байна. Тухайлбал, энэ жилийн тухайд бүсгүйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хүрээнд жижиг, дунд үйлдвэр, үйлчилгээ эрхлэгч эмэгтэйчүүдийн бараа бүтээгдэхүүнийг олон нийтэд сурталчлан таниулах чиглэлээр тодорхой арга хэмжээнүүдийг хэрэгжүүлж буй. Нийслэл хотоо өнгө үзэмжтэй, цэвэр цэмцгэр байлгахын төлөө үүрийн гэгээнээс үдшийн бүрийг хүртэл ажиллах нэгнээс эхлээд эрүүл мэнд, боловсрол, бизнесийн салбар зэрэг бүхий л салбарт хүчин зүтгэж буй бүсгүйчүүддээ эрүүл энх, хамгийн сайн сайхныг хүсэн ерөөе” хэмээсэн юм. “Бизнесийн салбарын шилдэг” номинацийн эзэн, “БОСА Кондитер" ХХК-ийн Монконди чихрийн үйлдвэрийн Гүйцэтгэх захирал С.Ариунцэцэг “Энэхүү том шагналыг хүртэж байгаадаа баяртай байна. Би үндэсний үйлдвэрлэлийн салбарт дөрөв дэх жилдээ ажиллаж буй. Шагнал авах үеэрээ хийсэн, бүтээсэн зүйлээ сонсоход хамт олноороо бахархлаа. Бид импортын зах зээлийг дотоодын бүтээгдэхүүнээрээ орлож, үндэсний бүтээгдэхүүнийг олон улсын зах зээлд гаргана гэдэг хүсэл тэмүүлэлтэй. Энэхүү зорилгынхоо хүрээнд хүчин чармайлттай ажиллаж байгаа хамт олондоо маш их баярлалаа” хэмээн сэтгэгдлээ хуваалцлаа.“Боловсролын салбарын шилдэг” номинацийн эзнээр тодорсон Нийслэлийн 246-р цэцэрлэгийн эрхлэгч Я.Саранчимэг “Би боловсролын салбарт 34 жилдээ ажиллаж байна. Нийслэлийн бүтээн байгуулалт, хүүхэд, залуучуудад хамгийн том хөрөнгө оруулалт хийдэг салбар бол манай салбар. Тэр дундаа сургуулийн өмнөх боловсрол хамгийн том суурийг тавьдаг гэж боддог. Энэ их хөрөнгө оруулалтыг хийж буй их хотын бүсгүйчүүддээ баярын мэнд хүргэж, хамгийн сайн сайхныг хүсье гэлээ.

Зургаа болон найман нэрийн хүнсний дэлгүүр ажиллуулах зөвшөөрөл авахын тулд ойролцоогоор гурван сар  (2 сар 26 хоног) зарцуулж байгаа талаарх гомдол, хүсэлтээ иргэн 2025 оны арван хоёрдугаар сард Улсын Их Хурлын даргад ирүүлжээ. Ийм хүсэлт, гомдол, мэдээлэл Н.Учрал даргад цөөнгүй ирдэг талаар Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг танилцуулах үеэрээ С.Тэнгис зөвлөх дурдсан юм.Чөлөөт өрсөлдөөнийг дэмжиж, аливаа төрлийн бизнесийг чөлөөтэй эрхэлж, төрийн зөвшөөрөл олгох, сунгахтай холбоотой дарамтыг бууруулж, чөлөөлөх зорилго бүхий Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн бусад хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгээс дөрөв дэх хэлэлцүүлгээ өнөөдөр (2026.03.06) зохион байгуулав. “Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилт, цаашид анхаарах асуудал, шийдэл” сэдэвт энэ удаагийн хэлэлцүүлэгт нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуй нэгж, бизнес эрхлэгчид, мэргэжлийн холбоодын төлөөлөл оролцлоо.Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин хэлэлцүүлгийн нээж үг хэлэв. Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал, Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Ганхуяг, Б.Заяабал нар 2025 оны арван хоёрдугаар сарын 17-ны өдөр Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон бусад хуулийн төслүүдийг өргөн мэдүүлсэн. Улсын Их Хурал 2025 оны намрын ээлжит чуулганы хугацаанд дээрх төслүүдийг хэлэлцэхийг дэмжээд, хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийг байгуулсан болохыг дурдсан. Зөвшөөрлийн тухай хуулийг шинэчилж, 2023 оны нэгдүгээр сарын 01-ний өдрөөс мөрдөж эхэлснээс хойш ололт, дэвшил ч бий, дахин сайжруулах асуудлууд ч цөөнгүй байгааг ажлын хэсгийн ахлагч хэлэлцүүлгийн эхэнд дурдав. Энэ удаагийнх ажлын хэсгээс зохион байгуулж буй дөрөв дэх хэлэлцүүлэг болохыг онцолсон.Өнөөдөр нийслэлээс олгож буй зөвшөөрөл, Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаарх нийслэл дэх нөхцөл, цаашид анхаарах асуудал, шийдлийн талаар хэлэлцэхээр холбогдох талууд өргөн бүрэлдэхүүнтэйгээр цуглаад буйг хэлсэн. Тухайлбал, нийслэлийн удирдлагууд, Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар, Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын алба, Нийслэлийн Боловсролын газар, Нийслэлийн Нийтийн тээврийн бодлогын газар, Хот байгуулалт, хотын стандартын газар, Нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын алба, Нийслэлийн Байгаль орчны газрын төлөөлөл оролцож байгаа юм. Мөн Нийслэлийн Эрүүл мэндийн газар, Хүнс, хөдөө аж ахуйн газар,  Онцгой байдлын газар, Цагдаагийн удирдах газар болон дүүргүүдийн Хүнс, худалдаа үйлчилгээний хэлтсийн дарга нар оролцож байгаа учраас холбогдох тодруулга, асуултаа нээлттэйгээр тавьж, дэлгэрэнгүй хариулт авах боломж байгааг онцоллоо.Үргэлжлүүлэн тэрбээр хэлэлцүүлгийн хөтөлбөр, дэгийг танилцуулснаар хэлэлцүүлэг эхэлсэн. Улсын Их Хурлаар хэлэлцэж буй Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар Улсын Их Хурлын даргын Засаглал, цахим бодлогын зөвлөх С.Тэнгис танилцуулав. Эхлээд тэрбээр бизнесийн орчныг чөлөөлөх, эдийн засгийг тэлэх зорилготой Улсын Их Хурлын даргын “Чөлөөлье” санаачилгын талаар танилцуулсан. Энэ хүрээнд Зөвшөөрлийн тухай хууль болон бусад хууль, дүрэм, журамд зохих өөрчлөлтүүдийг оруулахаар ажиллаж буйг дурдав. Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал Төрийн хэмнэлт, бүтээмжийн зөвлөлийн даргаар ажиллаж байх үедээ бизнес эрхлэгчид, төрийн байгууллагуудтай олон хэлэлцүүлэг зохион байгуулсан байна. Үр дүнд бизнес дэх төрийн оролцооны хэлбэр, хязгаарыг нь тодорхой болгох шаардлагатай хэмээх дүгнэлтэд хүрчээ. Ингээд төрөөс бизнест оролцох оролцоог дөрвөн хэлбэрээр томьёолсон байна. Нэгдүгээрт, төрөөс аливаа төрлийн бизнесийн үйл ажиллагааг бүртгэх, удаах нь тодорхой төрлийн үйл ажиллагааг эрхлэх мэргэжлийн ур чадварыг нотлох байнгын зөвшөөрөл буюу лиценз байх нь оновчтой хэмээн томьёолжээ. Мөн нэг удаагийн зөвшөөрөл, дөрөв дэх нь хяналт шалгалт хийх зорилгоор төр бизнесийн үйл ажиллагаанд оролцох нь зохистой гэж үзсэн хэмээгээд тус бүрд нь дэлгэрэнгүй тайлбар хийсэн. 2023 оны нэгдүгээр сарын 01-ний өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэн Зөвшөөрлийн тухай хууль нь зөвшөөрөлтэй холбоотой харилцаа, тогтолцоонд дэвшил болсон гэдгийг тэрбээр цохоод “Хамгийн том өөрчлөлт нь тухайн үед 1000 гаруй байсан зөвшөөрлийг бүлэглэн ангилах замаар цэгцэлж, 14 бүлгийн 371 зөвшөөрөл болгосон. Энэ нь 1000 гаруй зөвшөөрлийн хүрээнд тавигддаг үй олон төрлийн шаардлагыг эмхэлж, нэгтгэснээрээ бизнес эрхлэгч болон зөвшөөрөл олгож буй байгууллагуудын харилцааг хялбаршуулсан юм” гэв.Төрийн хэмнэлт, бүтээмжийн зөвлөл болон Зөвшөөрлийн зөвлөл хамтран холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм, журмуудыг шүүж үзэхэд Зөвшөөрлийн тухай хуульд заагаагүй ч төрөөс бизнесийн үйл ажиллагаанд оролцож байгаа хэлбэрүүдийг тогтоосон байна. Иймд Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах, хуульд нийцээгүй асуудлуудыг цэгцлэхээр хууль болон журмаар давхардсан шаардлага тавьдаг, хуульд байхгүй ч яам эсвэл засаг захиргааны нэгжийн удирдлагын гаргасан нөхцөл, шаардлагаар олгож байгаа аливаа хэлбэрийн зөвшөөрлийг цуцлах үүрэг өгсөн байна. Хуульд нийцсэн зөвшөөрөл олгох харилцаануудыг хэвийн үргэлжлүүлсэн гэдгийг мөн тодотгосон. Үүний зэрэгцээ зөвшөөрөл олгох үйл явцын талаар судалж, дүн шинжилгээ хийсний үндсэн дээр Зөвшөөрлийн тухай хууль дахь холбогдох зохицуулалтуудыг нягтлан, нийцүүлэх шаардлага үүссэн гэв.Зөвшөөрөл авах хугацаа удаж байгаа шалтгаануудын нэг нь зөвшөөрөл хүсэгч талаас материалаа бүрэн, шаардлага хангахуйц хэлбэрээр бүрдүүлээгүйгээс болдог гэдгийг хэлж байв. Нөгөө талаас төрийн албан хаагчдын ажлын ачаалал буюу зөвшөөрөл олгох үйл явцтай холбоотой хүний оролцоо их байгаа учраас үүнийг шийдвэрлэж, технологийн дэвшлийг ашиглах шийдлийг нэвтрүүлэх нь зүйтэй хэмээн үзэж буйг танилцуулгадаа дурдсан юм.Үргэлжлүүлэн тэрбээр энэ төрлийн харилцааг Монгол Улсад нэвтрүүлж болохуйц хамгийн оновчтой хувилбараар зохицуулсан Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын жишээг танилцуулж, дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөв.“Чөлөөлье” санаачилга болон бусад улс орны туршлага, манай нөхцөл, эрх зүйн орчны онцлогт үндэслээд Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон бусад хуулийн төслүүдийг Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Заяабал, Х.Ганхуяг нарын хамтаар боловсруулж, өргөн мэдүүлжээ.Төсөлд, нэг удаагийн шинжтэй, эрсдэлийн түвшин багатай үйл ажиллагааг мэдэгдлээр эрхлэх зохицуулалтыг тусгасан байна. Энэ нь зөвшөөрлийн явцын хяналтыг сайжруулж, явцын хяналтаар зөвшөөрөл эзэмшигчийн үйл ажиллагаа зөрчилгүй тохиолдолд шууд сунгадаг байх нөхцөлийг бүрдүүлэх ач холбогдолтой аж. Түүнчлэн бизнес эрхлэгчдийг хамгаалах, төрийн үйл ажиллагааг тодорхой болгох, нийтийн эрх ашгийг хангах, хамгаалахаар тавигдах хяналт шалгалтыг хийх зэрэг холбогдох шаардлагын хүрээнд Зөвшөөрлийн бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санг байгуулах нь зүйтэй хэмээн холбогдох зохицуулалтыг тусгажээ. Аливаа төрлийн бизнес эрхлэх үйл ажиллагааг чөлөөтэй болгох ч нөгөө талдаа иргэний эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах болон Үндсэн хуулиар хүлээсэн иргэнээ хамгаалах үүргийнхээ хүрээнд аливаа бизнесийн үйл ажиллагаа холбогдох стандарт, норм, шаардлагуудыг хангаж буй эсэхэд төр хяналт тавих ёстойг онцлон дурдав.Ямар нэг зөрчилгүй тохиолдолд зөвшөөрлөө сунгуулах гэж материал бүрдүүлэн, хугацаа зарцуулахгүйгээр шууд сунгалтаа хийж хялбаршуулахаар холбогдох зохицуулалтыг төсөлд тусгажээ. Тусгай зөвшөөрлийн хугацааг 5 жилээс 10 жил, энгийн зөвшөөрлийг 3 жилээс 5 жил болгосноор зөвшөөрлийн харилцаа илүү хялбаршуулах ач холбогдолтой гэж тооцсон байна. Гэхдээ салбарын онцлогоос хамаарч хугацааг өөрөөр заах боломжтой бөгөөд энэ тохиолдолд тусгайлсан хууль дахь онцолсон зохицуулалтыг дагаж мөрдөнө гэдгийг тайлбарлаж байсан.Улсын Их Хурлын дарга Н.Учралын “Чөлөөлье” санаачилгын хүрээнд бизнес эрхлэх орчныг тэлэх зорилгоор зөвшөөрлийн тоог цөөлж байгааг онцоллоо. 250 тусгай зөвшөөрлийг 205, энгийн зөвшөөрлийг 134 болгох юм байна. Зарим тусгай зөвшөөрлийг энгийн зөвшөөрөл болгож байгааг мөн дурдсан. Тусгай болон энгийн 20 зөвшөөрөл хасагдаж, 10 зөвшөөрлийг мэдэгдэл болгож байгаа юм байна. Мэдэгдлээр эрхлэх үйл ажиллагаа 21 болж байгаа бөгөөд нийслэл, дүүргээс зөвшөөрөл олгодог үйл ажиллагаа зонхилж байгааг С.Тэнгис зөвлөх мэдээллээ.  Зөвшөөрөл олгодог байгууллагууд Зөвшөөрлийн бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд олгож буй бүх зөвшөөрлөө оруулах ёстой бөгөөд license.mn төрийн үйлчилгээний нэгдсэн систем, e-mongolia.mn, eservice.ulaanbaatar.mn платформуудаар зөвшөөрлийн хүсэлтийг авч шийдвэрлэх юм байна.Зөвшөөрөл олгох үйл явцын тухайд цаасан материал бүрдүүлээд, хуучин хэлбэрээр явбал 30-365 хоног шаарддаг байсан бол системүүдийг ашигласнаар бүрдүүлбэрийн тоо цөөрч, хүний оролцоо бага учир хугацаа эрс богиносож, шуурхай шийдвэрлэх нөхцөл бүрдэх аж.Төсөлд тусгагдсан онцлох ээлжит зохицуулалт нь Зөвшөөрлийн зөвлөл бөгөөд бүрэлдэхүүн, харьяаллыг нь шилжүүлж, бизнес эрхлэгчдэдээ ээлтэй хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулах нөхцөлийг бүрдүүлэх юм байна.Ийнхүү Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар танилцуулгын дараа Нийслэлийн Засаг даргын эдийн засгийн хөгжил, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаарх нийслэл, дүүргүүдийн нэгдсэн танилцуулгыг хийлээ.Нийслэлийн нутаг дэвсгэр дэх захиргааны 40 байгууллагаас нийтдээ 606 нэр төрлийн үйлчилгээг иргэн, хуулийн этгээдэд үзүүлдэг байна. Тусгай болон энгийн зөвшөөрөл олгож буй 39, аж ахуй болон үйл ажиллагааны бүртгэлийн 80, бичиг баримтын 487 үйлчилгээг үзүүлдэг байна. 336 үйлчилгээ буюу 55.4 хувийг цахим хэлбэрээр, 270 буюу 44.6 хувийг биечлэн буюу уламжлалт хэлбэрээр үйлчилгээ үзүүлж байна.Үргэлжлүүлэн тэрбээр нийслэлээс үзүүлж буй зөвшөөрлийн үйл ажиллагааны талаар танилцуулав. Нийслэл дүүргийн хэмжээнд найман байгууллагын 27 нэр төрлийн тусгай, дөрвөн байгууллагын 12 нэр төрлийн энгийн, нийт 39 нэр төрлийн зөвшөөрлийг олгож байгаа аж. Тусгай зөвшөөрлийг 2-10 бичиг баримтын бүрдэлтэй, 1-4 үе шаттайгаар, 10-30 хоногийн шийдвэрлэж байгаа гэлээ. Энгийн зөвшөөрлүүдийг дунджаар 10 хүртэлх бичиг баримтын бүрдэлтэйгээр, 6 хүртэлх үе шаттайгаар, 30 хоногийн дотор шийдвэрлэж байгаа талаар танилцуулсан. Үргэлжлүүлэн тэрбээр зөвшөөрлийн үйлчилгээг зохицуулж буй эрх зүйн баримт бичгүүд, зохицуулалтын талаар  дэлгэрэнгүй танилцуулсан. Мөн зөвшөөрөл олгож буй үйл ажиллагааны цахимжилтын талаар мэдээлэл өгөв. Нийслэлээс үзүүлж буй 39 нэр төрлийн зөвшөөрлөөс 8 байгууллагын 21-ийг e-mongolia.mn, ulaanbaatar.mn, tzmoh.gov.mn, e-gazar.mn, e-barilga.ub.gov.mn, license.mn зэрэг цахим системээр үзүүлж байгаа нь 53.8 хувь аж. Зөвшөөрлийн нэгдсэн license.mn цахим системд нийслэлээс олгосон нийт 2,642 зөвшөөрлийн мэдээллийг нээлттэй байршуулаад байгаа юм байна.Нийслэл дүүргээс үзүүлж буй аж ахуйн үйл ажиллагааны бүртгэлийн үйлчилгээний мэдээллийг өнөөдрийн хэлэлцүүлэгт оролцогчдод тэрбээр танилцууллаа. Нийслэл, дүүргээс нийт 80 бүртгэлийн үйлчилгээг үзүүлж байна. Үүнээс худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний 74 нэр төрлийн үйл ажиллагаа, дүгнэлт, акт, тодорхойлолтын  зургаан нэр төрлийн үйлчилгээ байдаг аж.Худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний чиглэлээр худалдаа; хоол үйлдвэрлэл; ахуйн үйлчилгээ; зочлох үйлчилгээ; чийрэгжүүлэх, бялдаржуулах үйлчилгээ; авто үйлчилгээ; тоглоомын төв; соёл урлагийн үйлчилгээ; үйлдвэрлэл гэсэн есөн чиглэлийн бүртгэлийн үйлчилгээ байдаг юм байна.Нийслэлийн Засаг даргын холбогдох захирамжаар 74 нэр төрлийн худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэх зөвшөөрлийн шинжтэй батламж болгох үйлчилгээг хүчингүй болгож, бүртгэлийн тогтолцоонд шилжүүлсэн байна. Тус захирамжаар нийслэлийн нутгийн захиргааны байгууллагаас хуулиар зөвшөөрөл авахыг шаардсанаас бусад бүх төрлийн аж ахуйн үйлчилгээ, үйл ажиллагааг хууль тогтоомж, стандарт, шаардлагад нийцүүлэн зөвхөн татварын албанд бүртгүүлсний үндсэн дээр нийслэлийн нутаг дэвсгэрт чөлөөтэй эрхлэх нөхцөл боломжийг 2022 оны нэгдүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн бүрдүүлэхийг нийслэлийн бүх шатны байгууллагын албан хаагчдад үүрэг болгосон гэв. Энэхүү арга хэмжээг авч хэрэгжүүлж, бизнес үйлчилгээ эрхлэх бүртгэлийн системийг нэвтрүүлснээр бүрдэлийг цөөлж, баталгаажуулах гарын үсгийг цөөлсөн гэв. Аж ахуйн үйл ажиллагааны бүртгэлийн үйлчилгээний явц шийдвэрлэлтийн хугацааны талаар танилцуулсан. Иргэн, аж ахуйн нэгж ulaanbaatar.mn цахим системээр бүртгүүлэх хүсэлтээ илгээх бөгөөд төрд байгаа мэдээллийг “Хур” системээс татаж, галын аюулгүй байдлын дүгнэлт, хог тээврийн гэрчилгээ, камерын стандартыг хангах чиглэлээр санал гаргах зэрэг бичиг баримтыг үйлчилгээ хариуцсан байгууллагууд тус системд оруулж, бичиг баримт бүрдсэн тохиолдолд үйлчилгээ эрхлэх бүртгэлийг QR код үүсгэж шууд бүртгэдэг болсон байна.Шийдвэрлэлтийн хугацааны хувьд бичиг баримтын бүрдлээс шалтгаалж 5-45 хоног зарцуулж байгаа гэв. Цаашид төрийн үйлчилгээний хүнд суртал, шат дамжлагыг бууруулах тодорхой үйл ажиллагааг нийслэлийн хэмжээнд зохион байгуулж, зөвшөөрлийн үйлчилгээг “Онлайн бизнес төв” бүртгэлийн үйлчилгээний зарчмаар үзүүлж, төрийн байгууллага хоорондын уялдаа холбоог сайжруулах, шийдвэрлэлтийн хугацааг багасгах, үйл ажиллагааг чөлөөтэй эрхлэх боломжийг бүрдүүлэх үйл ажиллагааг үе шаттайгаар зохион байгуулж ажиллаж байгаа гэлээ.Ийнхүү Улсын Их Хурлаар хэлэлцэж буй Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон бусад хуулийн төслүүд болон Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаарх нийслэл, дүүргүүдийн нэгдсэн танилцуулгын дараа хэлэлцүүлэгт оролцогчид асуулт асууж, хариулт авахын зэрэгцээ одоогийн нөхцөл байдал, хуулийн төсөлд тусгах санал, шийдлийн талаар хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн юм.Нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуй нэгж, бизнес эрхлэгчид, мэргэжлийн холбоодын төлөөллийг оролцуулсан “Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилт, цаашид анхаарах асуудал, шийдэл” сэдэвт цуврал хэлэлцүүлэг өндөрлөж, Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин хэлэлцүүлгийн хааж, үг хэлэв.Монгол Улсын Их Хурлын даргын 2026 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 22 тоот захирамжаар Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн бусад хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсэг төслийг энэ хаврын ээлжит чуулганаар батлуулахаар ажиллаж байгаа бөгөөд Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн бусад хуулийн төслийн талаарх иргэн, хуулийн этгээдийн саналыг 2026 оны 04 дүгээр сарыг дуустал D.parliament болон цахимаар (QR), албан бичгээр, Засгийн газрын Иргэд, олон нийттэй харилцах 11-11 төвөөр нээлттэй хүлээн авч байгааг тэмдэглэв.Энэхүү хуулийн төслийн үзэл баримтлал, зорилго нь чөлөөт өрсөлдөөнийг дэмжиж, аливаа төрлийн бизнесийг чөлөөтэй эрхэлж, төрийн зөвшөөрөл олгох, сунгахтай холбоотой дарамтыг бууруулж, чөлөөлөхийн сацуу хүн амын эрүүл мэнд, нийтийн ашиг сонирхол, үндэсний аюулгүй байдлыг хамгаалж хяналтаа тавих байдлаар төрийн бизнес дэх оролцоог зохистой түвшинд байлгах гэдгийг ажлын хэсгийн ахлагч хэллээ. Хууль тогтоомж хэлбэрэлтгүй нэг мөр хэрэгждэг, хэнийг ч үл ялган ижил тэгш үйлчилдэг байх зарчмын үүднээс Зөвшөөрлийн тухай хуулийн зохицуулалтыг тодорхой болгож, хууль тогтоомжийн уялдааг хангахаар 90 орчим хуулийг өөрчлөхөөр төслүүдийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлснийг хэлэлцэж байгааг дурдав. Ажлын хэсгээс төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх хүрээнд хийж буй судалгаа, цуврал хэлэлцүүлгийн явцад хууль тогтоомж дахь зохицуулалтаас гадна хэрэгжилтийг онцгой анхаарч, холбогдох талууд хянан шалгаж байхын чухлыг тэмдэглэв. Иймд өдгөө Улсын Их Хурлаас хэлэлцэж буй хуулийн төслөөс гадна дахиад цөөнгүй хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулан сайжруулах шаардлага бий гэж үзэж буйгаа Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин хэллээ. “Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилт, цаашид анхаарах асуудал, шийдэл” сэдэвт цуврал хэлэлцүүлэг дараа дараагийн салбарын хүрээнд ирэх сарын эхэн хүртэл үргэлжлэх төлөвлөгөөтэй байгааг энэ үеэр дуулгав.Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн бусад хуулийн төслийн талаарх саналуудаа дөрөвдүгээр сарын 01-ний өдрийг хүртэл цахимаар болон бусад хэлбэрээр нээлттэй өгч, хамтран ажиллахыг уриалав. Ажлын хэсэг төслийн талаар ирүүлсэн санал бүрийг судалж, томьёолж хуулийн төсөлд тусгах, мөн зохих саналуудыг тусган Засгийн газарт чиглэл өгөх Улсын Их Хурлын тогтоол боловсруулж, батлуулах төлөвлөгөөтэй байгаа гэв. Үр дүнд нь хуулийн хэрэгжилтийг хангах, нэр томьёог жигдлэн, нэг мөр ойлгомжтой болгох, үйл явцыг цахимжуулах, хүнд суртал багасгах боломж байна хэмээн тооцож байгаа аж хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.

Жендэрийн үндэсний хорооны 2026 оны анхны хуралдаан өнөөдөр /2026.03.06/ боллоо. Монгол Улсын Ерөнхий сайд, Жендэрийн үндэсний хорооны дарга Г.Занданшатар хуралдаанд оролцож жендэрийн бодлогын үр дүн, нөхцөл байдал, ирээдүйн зорилтын талаар танилцууллаа. Монгол Улсын жендэрийн үзүүлэлт сүүлийн жилүүдэд олон улсын хэмжээнд ахиж байгааг Ерөнхий сайд онцоллоо. Тухайлбал, Дэлхийн эдийн засгийн форумын “Жендэрийн ялгаатай байдлын индекс”-ээр Монгол Улс 2024 онд 85 дугаарт байсан бол 2025 онд 65 дугаарт эрэмбэлэгдэж, 20 байраар урагшилжээ. Энэ үзүүлэлтээр Зүүн Ази, Номхон далайн бүсэд Монгол Улс тавдугаарт эрэмбэлэгдэж байна. Олон улсын парламентын холбооны судалгаагаар Монгол Улс парламент дахь эмэгтэйчүүдийн оролцооны үзүүлэлтээр өмнөх жилүүдээс 30 байр ахиж, 98 дугаарт эрэмбэлэгдсэн. Эмэгтэйчүүдийн улс төрийн оролцоог дэмжих зохицуулалтыг сонгуулийн хуульд үе шаттай тусгаж ирсний үр дүнд одоогийн парламентад 32 эмэгтэй гишүүн сонгогдсон.Монгол Улсын нийт хүн амын 51 хувийг эмэгтэйчүүд бүрдүүлж байна. Гэвч ажиллах хүчнээс гадуурх хүн амын 62 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлж байгаа юм. Эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөрийн оролцооны түвшин эрэгтэйчүүдээс 16.2 хувиар бага байгаа нь анхаарах ёстой асуудал. Мөн эмэгтэйчүүдийн дундаж цалин эрэгтэйчүүдээс 19 орчим хувиар бага байна. Засгийн газар эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, ажлын байрны тэгш боломжийг хангах бодлогын хүрээнд Хүүхэд асрах чөлөөтэй ээжүүдийн ажлын байрны баталгааг хангах, хөдөлмөрийн зах зээлд буцаж ороход нь дэмжлэг үзүүлэх “Returnship” хөтөлбөрийг хувийн хэвшилтэй хамтран хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байгааг Ерөнхий сайд хэллээ.  Жендэрийн асуудал зөвхөн эмэгтэйчүүдийн тухай биш бөгөөд эрэгтэйчүүдэд тулгамдаж буй асуудлыг бодлогын хэмжээнд анхаарах цаг болсныг олон тоо баримт харуулж байгааг зөвлөлийн гишүүд хэлэв. Бакалаврын түвшний сургалтын нийт оюутнуудын ердөө 38 хувийг эрэгтэйчүүд эзэлж байна. Мөн сургууль завсардсан болон завсардах эрсдэлтэй хүмүүсийн 72 хувь нь эрэгтэйчүүд байгаа юм. Эрүүл мэнд, боловсрол зэрэг нийгмийн үйлчилгээний салбаруудад эрэгтэйчүүдийн оролцоо буурсаар байна. Малчин залуусын амьдралд тулгарч буй сорилт, ганц бие залуусын талаар Монгол Улсын сайд, Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга, Жендэрийн үндэсний хорооны орлогч дарга С.Бямбацогт “Хүн амын хөгжлийн бодлого буюу залуусын асуудал” сэдвийн хүрээнд илтгэл тавилаа. Хуралдаанаар Жендэрийн үндэсний хорооны 2026 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг баталж, хэрэгжилтийг хангаж ажиллахыг үндэсний хорооны гишүүдэд даалгалаа. Төлөвлөгөөнд эдийн засгийн хүрээнд жендэрийн тэгш боломж, тэгш оролцоог дэмжих, жендэрийн эрх тэгш байдлыг хангах үндэсний тогтолцоог хөгжүүлэх зэрэг зорилтын хүрээнд 70 гаруй үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхээр тусгалаа. 

Хүүхдийн төлөө үндэсний зөвлөлийн 2026 оны анхдугаар хуралдаан боллоо. Хуралдаанаар Засгийн газраас гэр бүлийг дэмжих чиглэлээр баримталж буй бодлогын талаар мэдээлэл сонсож, 2025 оны үйл ажиллагааны тайланг хэлэлцэж, энэ оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг баталлаа.2025 оны 1-р сараас сум, баг, хороо болгонд нийгмийн ажилтан ажиллуулж эхэлсэн. Үүний үр дүнд хүүхэд хамгааллын үйлчилгээнд хамрагдсан хүүхдийн тоо 52.8 хувиар, хүчирхийлэлд өртсөн хүүхдийн тоо 24.9 хувиар, хараа хяналтгүй хүүхдийн тоо 52.8 хувиар, түр хамгаалах байр, нэг цэгийн үйлчилгээний төвөөр үйлчлүүлсэн хүүхэд 45.6 хувиар буурчээ. Улсын хэмжээнд хүүхэд хохирсон гэмт хэрэг өнгөрсөн оноос 18.2 хувиар, хүүхэд холбогдсон гэмт хэрэг 17.3 хувиар буурсан байна.Ерөнхий сайд, Хүүхдийн төлөө Үндэсний зөвлөлийн тэргүүн Г.Занданшатар “Хүүхэд, гэр бүлийн бодлогын хэрэгжилтийг илүү цэгцтэй, стандарттай, хариуцлагатай болгох нь Засгийн газрын “Цэгцрэх хөдөлгөөн”-ий нэг чухал хэсэг юм. Тиймээс гэр бүлийн боловсрол, дэмжлэгийн тогтолцоог бэхжүүлэх зорилгоор Засгийн газраас “Гэр бүлийн хөгжлийг дэмжих тухай” хуулийн төслийг боловсруулж, УИХ-аар батлуулахаар ажиллаж байна. Бодлого батлаад орхихгүй, бодитой үр дүн гаргах ёстой” гэв.Хуралдаанаар хүүхдийн зуслангийн бүсийн аюулгүй байдлыг сайжруулалт, зөвшөөрөл олгох, хяналт тавих тогтолцоог боловсронгуй болгох шаардлага тулгараад байгааг Хүүхдийн төлөө Үндэсний зөвлөлийн гишүүд хөндөн ярилаа. Тиймээс хүүхдийн зуслангийн чиглэлээр дагнан тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллага, аж ахуйн нэгжийг өмчийн хэлбэр үл харгалзан газрын төлбөрөөс чөлөөлүүлэх, хагас хувьсах зардал олгох асуудлыг судалж танилцуулахыг салбарын сайд болон ажил хариуцсан хүмүүст үүрэг болголоо. Мөн хүүхдийн зуслан чиглэлийн тээвэр, зам харилцааг сайжруулахад хөрөнгө оруулалтаар дэмжих, зуслангийн бүсэд ахуйн хэрэгцээний зориулалтаар газар өмчлүүлэхгүй байхыг бүх шатны Засаг дарга нарт үүрэг болголоо.Хүүхдийн эсрэг хүчирхийллийн 70 гаруй хувь нь гэр бүлийн орчинд үйлдэгдэж байна. Тиймээс 2026 онд гурван чиглэлээр онцгой анхаарч ажиллах шаардлагатайг Ерөнхий сайд, Хүүхдийн төлөө Үндэсний зөвлөлийн тэргүүн Г.Занданшатар онцоллоо. Нэгдүгээрт, Хүүхэд хамгааллын бодлогын хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх, хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх , илрүүлэх, хамгаалах, сэргээн засах нэгдмэл тогтолцоог илүү үр дүнтэй болгож, цэгцлэхийг сануулав. Хоёрдугаарт, гэр бүлийн хөгжлийг дэмжих бодлогыг өргөжүүлэх хүрээнд 2026 оныг “Хүүхэд, гэр бүлийг хөгжлийг дэмжих жил” болгон зарлаж, үндэсний хэмжээний аян, эцэг эхийн чадавх бэхжүүлэх, хөтөлбөрүүдийг улс даяар хэрэгжүүлнэ. Гуравдугаарт, хүүхдэд аюулгүй, хүртээмжтэй орчныг бүрдүүлж, боловсрол хөгжлийн байгууллагуудын стандарт, үйлчилгээний чанарыг үе шаттай сайжруулах ажлуудыг хэрэгжүүлэхийг даалгав.

Улсын Их Хурлын даргын 2025 оны 523 дугаар захирамжаар Боловсрол, шинжлэх ухааны асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулагдсан. Энэ хүрээнд Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ундраа /2026.02.26/ Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сумын ерөнхий боловсролын сургуулийн нөхцөл байдалтай танилцаж, сургуулийн орчинд үнэлгээний баг ажиллууллаа.Тус сургууль 2017 онд ашиглалтад орсон бөгөөд барилга угсралтын явцад тухайн орчны хөрсний онцлог, цэвдгийн нөхцөлд тохирсон төлөвлөлт хангалтгүй хийгдсэнээс шалтгаалан барилгад цууралт үүсэж, сургалт, боловсролын үйл ажиллагааг хэвийн явуулах боломжгүй болжээ.Дээрх нөхцөл байдалтай холбогдуулан 900 гаруй сурагчийг стандартын шаардлага хангасан орчинд сурч, боловсрох боломжоор хангах чиглэлээр шинжлэх ухааны үндэслэлтэй зөв шийдэл боловсруулах талаар ажлын хэсэг анхааран ажиллаж байна гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.