НИЙГЭМ

Улаанбаатар хотын хог хаягдлын менежментийг шинэ шатанд гаргах “Хог шатааж, эрчим хүч үйлдвэрлэх” төслийг 2025-2028 онд төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр Хан-Уул дүүргийн 12 дугаар хороо, Морингийн даваанд, нийт 10 га талбайд байгуулахаар төлөвлөсөн. Өнөөдрийн байдлаар  төслийн талбайн газар чөлөөлөлтийн ажлын явц 71 хувьтай үргэлжилж байна. Мөн эрчим хүчний барилга байгууламж барих тусгай зөвшөөрлийг авахаар материал бүрдүүлж байгаа бөгөөд бүтээн байгуулалтын бэлтгэл ажил үе шаттай хэрэгжиж байгаа юм.Төслийн хүрээнд орчин үеийн дэвшилтэт шийдэлд тулгуурласан хог боловсруулах, эрчим хүч үйлдвэрлэх цогц системийг нэвтрүүлнэ. Ингэснээр хог хаягдлыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөг бууруулах бодит нөхцөл бүрдэх юм. Тодруулбал, тус үйлдвэр нь өдөрт 1500 тонн хүртэл хог хаягдлыг шатааж, 35 МВт эрчим хүч үйлдвэрлэхээр тооцоолсон байна. Энэ нь ойролцоогоор 2333 өрхийг цахилгаанаар найдвартай хангах боломжийг бүрдүүлж буй.Байгаль орчны хувьд уг төсөл нь төвлөрсөн хогийн цэгийг түшиглэн шүүрэлт, нэвчилт, бохирдлын хяналтын системийг шинэчлэх, байгаль орчны аюулгүй байдлыг хангана. Үйлдвэр ашиглалтад орсноор хөрс, агаарын бохирдол болон хүлэмжийн хийн ялгарал мэдэгдэхүйц буурч, нийт 2333 яндан болон нүхэн жорлонг устгасантай тэнцэхүйц эерэг нөлөө үзүүлэх тооцоолол гарсан. 

Хотжилт, хүн амын төвлөрлийг дагаж бохир усны хэмжээ жилээс жилд нэмэгдсээр байна. Усыг цэвэршүүлэхэд ахуйн болон үйлдвэрлэлийн асар их хэмжээний лаг гардаг. Энэхүү лагийг шатаан устгах Лаг шатаах үйлдвэр төслийг 2025-2027 онд төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлнэ. Өнөөдрийн байдлаар төслийн саналд урьдчилсан үнэлгээ хийгдэж байна.Манай улсад лагийг бүрэн усгүйжүүлж, хатаан шатаах зориулалтын бие даасан үйлдвэр байхгүй. Иймээс лагийн хадгалалт, боловсруулалтын шатанд байгаль орчин, эрүүл ахуйн бохирдол ихэсдэг. Өөрөөр хэлбэл, ахуйн лаг нь чийгшил, хорт нян, бактерийн агууламж ихтэй тул зохих технологиор боловсруулахгүйгээр булшлах нь хөрс, ус, агаарыг бохирдуулах аюултай юм. Лаг шатаах үйлдвэр барьснаар эдгээр асуудлыг цогцоор нь шийдэж, хоногт 250 шоо метр лагийг усгүйжүүлж, хатаан шатааж 5-6 шоо метр үнс болгох зориулалттай. Тус үйлдвэрийг Төв цэвэрлэх байгууламжийн урд 40 мянган ам.метр талбайд байгуулахаар төлөвлөсөн.Лаг шатаах үйлдвэр төсөл хэрэгжсэнээр байгаль орчны бохирдлоос үүсэх зардал буурч, хотын дэд бүтцийн тогтвортой ажиллагаа сайжирч, ажлын байрууд бий болно. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд ойролцоогоор 4.4 их наяд төгрөгийн эерэг нөлөө үзүүлнэ гэж тооцоолсон байна. Уг төсөл нь Улаанбаатар хотын бохир ус цэвэрлэгээний системийг олон улсын стандартад нийцүүлэх, хотын тогтвортой хөгжил, ногоон эдийн засгийг дэмжих стратегийн ач холбогдолтой.

Улсын Их Хурал 2025 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдөр Санхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөрийг соёрхон баталсан билээ.Монгол Улс болон Азийн хөгжлийн банк хооронд 2025 оны 11 дүгээр сарын 04-ний өдөр байгуулсан “Санхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөр”-ийн хүрээнд “Аймгуудын эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг сайжруулах, эрчимжүүлэх төсөл”, “Эдийн засгийн хүндрэлийн үед боловсролын чанар хүртээмжийг сайжруулах төсөл-2 дахь нэмэлт санхүүжилт”, “Монгол Улсын ажиллах хүчний ур чадварыг хөгжүүлэх төсөл”, “Монгол Улсын гамшгийг сөрөн тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх төсөл” хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлнэ. Дээрх хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхэд Азийн хөгжлийн банкнаас 475.0 /дөрвөн зуун далан тав/ сая ам.долларыг 25 жилийн хугацаатай, эхний 5 жилд үндсэн төлбөрөөс чөлөөлөх нөхцөлтэйгээр олгох юм.  Аймгуудын эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг сайжруулах, эрчимжүүлэх төсөлд 17 аймгийн нэгдсэн эмнэлэг хамрагдах бөгөөд яаралтай тусламж үйлчилгээний хүртээмж, чанарыг сайжруулах хүрээнд автомашин нийлүүлэхээс гадна эрчимт эмчилгээ, мэс заслын тасгийг өргөтгөн шинэчлэл хийх ажээ.Эдийн засгийн хүндрэлийн үед боловсролын чанар хүртээмжийг сайжруулах төсөл-2 дахь нэмэлт санхүүжилтээр орчин үеийн стандарт, ногоон орчныг бүрдүүлсэн 32 сургууль, 9 цэцэрлэг шинээр барих юм. Ингэснээр нэг ангид суралцах хүүхдийн тоог бууруулж, гурван ээлжээр хичээллэхийг багасгана гэж тооцжээ.Монгол Улсын ажиллах хүчний ур чадварыг хөгжүүлэх төслийн хүрээнд хөдөө аж ахуйн салбар дахь хүний нөөцийн ур чадварыг хөгжүүлэх чиглэлээр хөдөө аж ахуйн төрөлжсөн жишиг сургууль байгуулж, дижитал, инновацыг тусган шинэчлэх арга хэмжээг хэрэгжүүлэх юм байна.Монгол Улсын гамшгийг сөрөн тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх төслийг хэрэгжүүлж, олон улсын стандартад нийцсэн гал түймэртэй тэмцэх тоног төхөөрөмж, автомашин, тусгай хамгаалалтын хувцас, хэрэгслийг нэмэгдүүлэх аж.Төсөл хэрэгжсэнээр ой, хээрийн гал түймэр унтраах зориулалтын хувцас хэрэгсэл, техник, тоног төхөөрөмжийн хүчин чадал нэмэгдэж, орон нутгийн гамшгийн сөрөн тэсвэрлэх чадавх нэмэгдэнэ гэж үзэж буй юм байна хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.

Улаанбаатар хот төсөл, хөтөлбөрүүдийг голлох таван хуулийн хүрээнд хэрэгжүүлж байна. Үүнээс дөрвөн хуульд нь төр, хувийн хэвшилтэй хамтарч төсөл, хөтөлбөрүүдэд оролцох боломжийн талаар тусгасан байдаг. Тодруулбал, Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хууль, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль, Хот суурин газрыг дахин хөгжүүлэх тухай хууль, Нийслэл Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах, гэр хорооллыг орон сууцжуулах тухай хууль, Хүннү хотын эрх зүйн байдлын тухай хуулийн хүрээнд төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжиж байна. Эдгээр хуулийн талаар нийслэлийн Засаг даргын нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай мэдээлэл өгч, “2025 онд нийслэл Улаанбаатар хот 16 мега төслөөс 10 мега төслийг гэрээлсэн. 200 гаруй жижиг, дунд төсөл, хөтөлбөрийг дээрх хуулиудын хүрээнд хэрэгжүүлсэн болон үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлж байгаа”-г онцоллоо. Үргэлжлүүлэн нийслэлийн Засаг даргын нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай "Нэгдүгээрт, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль буюу Тендерийн тухай хуулиар техник, чанарын үзүүлэлтээр тэнцэж, хямд үнэ санал болгосон компани шалгардаг. Тус хуулийн дагуу Сэлбэ хотын инженерингийн дэд бүтцийн багцууд, Хүннү хотын ариутгах татуурга, Эмээлт эко аж үйлдвэрийн ариутгах татуурга болон дулаан, цахилгааны станц, Туулын хурдны замын төсөлд зохицуулалт хийгдэж байна.Хоёрдугаарт, Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хууль 2022 онд батлагдаж, 2025 онд хуульд шинэчлэл орсон. Нийтийн зориулалттай дэд бүтэц, төрийн үйлчилгээний салбарт төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн төслийг хэрэгжүүлэхэд тус хууль чиглэдэг. Тус хуулиар 2025 онд анх удаа ТЭЦ-5, Хог шатааж эрчим хүч гаргах үйлдвэр байгуулах төслүүдийг гэрээлсэн. Хуулийн дагуу 4 үе шаттай гэрээ байгуулдаг онцлогтой. Нэгт, урьдчилсан судалгаа шинжилгээ, хоёрт, бүрэн шинжилгээ, гуравт, сонгон шалгаруулалт, дөрөвт, уралдаант сонгон шалгаруулалтын шатыг дамжиж, НИТХ-аар 4 удаа орж, 8-12 сарын хугацаанд шалгаруулалт үргэлжилдэг. 2025 онд хуульд шинэчлэл хийгдэж, сүүлийн хоёр үе шатыг нэгтгэн шинэчилж байна.Гуравдугаарт, 2015 онд батлагдсан Хот суурин газрыг дахин хөгжүүлэх тухай хуулиар ашиглалтын шаардлага хангахгүй барилгуудыг хэрхэн нураан төлөвлөх, гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөх, нийгмийн дэд бүтцийн төслүүдэд зохицуулалт мөрддөг. Ханын материал орон сууцжуулах төсөл, Сэлбэ хотын нийгмийн 15 багц ажил, ашиглалтын шаардлага хангахгүй 40 орчим байрыг дахин төлөвлөх ажлуудад тус хуулийн хүрээнд сонгон шалгаруулалтыг зарласан.Дөрөвдүгээрт, Нийслэл Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах, гэр хорооллыг орон сууцжуулах тухай хууль нь иргэний саадгүй зорчих нөхцөлийг нэмэгдүүлэх, нийтийн тээврийн төрөл, хүртээмж, авто зогсоолын ашиглалтыг сайжруулах, хотын төвлөрлийг сааруулж, гэр хорооллыг орон сууцжуулах, түгжрэл, орчны бохирдлоос үүсэх нийгэм, эдийн засгийн нөлөөллийг бууруулах төсөл, хөтөлбөрүүдэд хамаардаг. Сэлбэ хотын газар чөлөөлөлтийг тус хуулийн дагуу хэрэгжүүлсэн.Тавдугаарт, Хүннү хотын эрх зүйн байдлын тухай хуулиар Хүннү хотын төлөвлөлт, хөгжүүлэлт, бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалт, эрх зүйн талаар зохицуулалтуудыг тусгаж өгсөн. Энэ хуулийн хүрээнд Хүннү хотын дэд бүтцийн нийт 15 багц ажил дунджаар 70 хувийн гүйцэтгэлтэй хэрэгжиж байна.Түүнчлэн Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийн дагуу Дүүжин замын тээвэр, Баянхошуу хот орон сууцжуулах төсөл хэрэгжиж байна. Олон улсын байгууллагуудын төсөл, хөтөлбөрүүд мөн хэрэгжиж байгаа" талаар мэдээлэл өглөө.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй болон аутизмтай хүүхдэд тэгш, хүртээмжтэй боловсрол олгох олон улсын шилдэг туршлагад суурилсан нийгмийн оролцооны хөтөлбөрийг 2026-2030 онд хэрэгжүүлнэ. Энэ хүрээнд нийслэлийн Санхүү, эдийн засаг, хөгжлийн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх төсөл, хөтөлбөрийн зохицуулагч Л.Хосбаяр Монголын аутизмын холбооны НҮТББ-ын зөвлөх Л.Алтангэрэл нар хамтын ажиллагааны санамж бичиг байгууллаа. Тус хөтөлбөрийн эхний үе шат энэ ондоо хэрэгжих бөгөөд эхний ээлжид судалгаа, хэрэгцээг тодорхойлж, туршилтын сургуулийг сонгоно. 2027-2028 онд бодитоор турших, сургалт, сургалтын орчны шинэчлэлийг хийнэ. Хөтөлбөрийн III үе шат 2028–2030 онд хэрэгжих бөгөөд энэ хугацаанд үнэлгээ хийх, өргөтгөх, бодлого болон стандартад тусгах ажлыг зохион байгуулна.Санамж бичиг байгуулснаар олон улсын тэр дундаа Япон улсын хөгжлийн бэрхшээлтэй болон аутизмтай хүүхэдтэй харилцах, хөгжүүлэх туршлагыг судлан, боловсролын байгууллагад болон нийгэмд үе шаттайгаар нутагшуулах боломжтой боллоо. Ингэснээр хүүхдэд ээлтэй, хүлээн зөвшөөрөгдсөн, хүртээмжтэй боловсролын болон нийгмийн тогтолцоог бэхжүүлэхэд хувь нэмрээ оруулна гэдгийг нийслэлийн Санхүү, эдийн засаг, хөгжлийн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх төсөл, хөтөлбөрийн зохицуулагч Л.Хосбаяр онцоллоо.Талууд дараах чиглэлээр хамтран ажиллана. Үүнд:Хөгжлийн бэрхшээлтэй, аутизмтай хүүхдийн талаарх үндэсний хэмжээний судалгаа, дата мэдээллийн санг бүрдүүлнэ.Олон улсын, тэр дундаа Япон улсын шилдэг туршлагыг судалж, нутагшуулна.Хүртээмжтэй сургалтын орчин, дэд бүтцийг олон улсын жишигт нийцүүлэн сайжруулна.Багш, мэргэжилтний мэргэжлийн чадавхыг дээшлүүлэх, харилцан суралцах орчныг бүрдүүлнэ.Сургалтын хэрэглэгдэхүүн, арга зүйг шинэчлэх, хүүхэд төвтэй сургалтын загварыг нэвтрүүлнэ.Аутизмтай хүүхдийн талаарх нийгмийн эерэг ойлголт, хүлээн зөвшөөрлийг нэмэгдүүлнэ.Үндэсний болон олон улсын түвшний чуулга уулзалт, семинар, туршлага солилцооны арга хэмжээ зохион байгуулна.Монголын аутизмын холбооноос боловсруулсан гарын авлага, материалуудыг хэвлэмэл болон цахим хэлбэрээр түгээнэ.Япон Улс, JICA болон олон улсын байгууллагуудтай урт хугацааны хамтын ажиллагааг хөгжүүлнэ.

Нийслэлийн Засаг даргын санаачилгаар сар шинийн баярыг угтан зохион байгуулдаг “Амар байна уу 2026” үзэсгэлэн худалдаа 4 дэх жилдээ зохион байгуулагдаж байна. Үзэсгэлэн худалдааг энэ сарын 17-ноос хоёрдугаар сарын 17-ны өдөр хүртэл зохион байгуулна. "Их наяд" болон “Соёолж молл” худалдааны төвд зохион байгуулагдаж буй тус үзэсгэлэн худалдаанд 21 аймаг, есөн дүүргийн 1000 ЖДҮ эрхлэгч 55 мянган нэр төрлийн бүтээгдэхүүнээ түрээсийн төлбөр төлөхгүйгээр үйлдвэрийн үнээр борлуулж байна. 

Нийслэлийн хэмжээнд энэ онд 78.5 км дугуйн зам барихаар нарийвчилсан зураг төслийг боловсруулж байна. Тодруулбал, Сүхбаатар дүүрэгт 15.17 км, Чингэлтэй дүүрэгт 3.6 км, Баянзүрх дүүрэгт 28.23 км, Баянгол дүүрэгт 18.74 км, Хан-Уул дүүрэгт 9.18 км, Сонгинохайрхан дүүрэгт 3.6 км дугуйн зам барихаар урьдчилсан байдлаар төлөвлөж байгаа юм. Одоогоор Улаанбаатар хотод 101.7 км урт дугуйн зам байдаг.Нийслэлээс дугуйн замын төлөвлөлтийг үе шаттай нэмэгдүүлж, 2026-2028 онд нийслэлийн зургаан дүүрэгт 253 км урт дугуйн зам шинээр барьж, 2040 он гэхэд нийт дугуйн замын уртыг 1677 км-т хүргэхээр зорьж байна. Ингэхдээ “20 минутын хот” үзэл баримтлалд тулгуурлаж, иргэдийн аюулгүй байдлыг бүрэн хангасан байдлаар явган хүний зам, авто замтай уялдуулан дугуйн замыг барих юм.

Дэлбэрэлтэд өртсөн 207 дугаар байрыг шинээр барилгажуулах ажлын нээлттэй тендер шалгаруулалтыг энэ сарын 19-ний өдөр зарлалаа. Тендер шалгаруулалтын баримт бичигт заасан шаардлага, шалгуур үзүүлэлт хангасан аж ахуй эрхлэгч тендерт материалаа ирүүлнэ. Тендерийн материалыг 2026 оны хоёрдугаар сарын 9-ний өдрийн 09:00 цагаас өмнө хүлээн авна. Тендерийн нээлтийг 2026 оны хоёрдугаар сарын 9-ны өдрийн 09:30 минутад худалдан авах ажиллагааны цахим систем (www.tender.gov.mn)-ээр зохион байгуулна. Зөвхөн дотоодын аж ахуйн нэгжүүд тендерт оролцоно.НИТХ-ын 2025 оны 25/133 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Түймэрт өртсөн 207 дугаар байрыг шинээр барилгажуулах ажил” төсөл, арга хэмжээний худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулах эрхийг нийслэлийн Худалдан авах ажиллагааны газар хэрэгжүүлж байна. Тус төслийн нийт төсөвт өртөг нь 17,339,996,000 төгрөг бөгөөд үүнээс 2026 онд 8,670,000,000 төгрөгийн санхүүжилт олгохоор батлагдсан. Нийслэлийн Ерөнхий архитектурын баталсан эскиз зураг, архитектур төлөвлөлтийн даалгаврын дагуу төсөл, арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ.Эргэн сануулахад, 2024 оны нэгдүгээр сард хий тээвэрлэж явсан автомашин дэлбэрсний улмаас Баянзүрх дүүргийн 26 дугаар хороо, Дүнжингарав худалдааны төвийн урд байрлах 207 дугаар байр дэлбэрэлтэд өртөж шатсан. Дэлбэрэлт барилгын хийцэд нөлөөлсөн гэж шинжээчид дүгнэж, барилгыг буулгаж, дахин барихаар шийдвэрлэсэн. “Барилгын хог хаягдлыг дахин боловсруулах үйлдвэр” ОНӨААТҮГ 13 давхар, бүрэн цутгамал барилгыг 2025 оны 12 дугаар сард амжилттай буулгасан юм.

Улаанбаатар хотын агаар, орчны бохирдол, авто замын түгжрэл, иргэдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэх зорилтын дагуу мега төслүүдийг үе шаттай хэрэгжүүлж буй. Энэ хүрээнд “20 минутын хот” нэгдсэн төлөвлөлтийг баримтлан төлбөрийн чадварт нийцсэн орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор Сонгинохайрхан дүүргийн 5 дугаар хороо, Ханын материалд 3000 айлын орон сууцны төслийг 20.7 га талбайд хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн. Төслийн нэгдүгээр үе шатанд нийт 232 нэгж талбарыг чөлөөлөхөөс гүйцэтгэл 98 хувьтай үргэлжилж байна. Мөн барилгын ажлын зураг төсөл 75 хувийн гүйцэтгэлтэй байгаа юм. Уг төслийн хүрээнд дараах бүтээн байгуулалтыг хийнэ. Тодруулбал, 1800 өрхийн 7-9 давхар бүхий 24 орон сууц, 240 хүүхдийн ортой хоёр цэцэрлэг, 400 хүүхдийн суудалтай оффис, сургалт хөгжлийн төв, 1200 машины ил болон дулаан зогсоол /180 хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний авто зогсоол/Худалдаа болон үзвэр үйлчилгээний төвСпорт байгууламж зэргийг барихаар төлөвлөсөн. Мөн төслийн нийт талбайн 60 хувьд нийтийн зориулалттай цэцэрлэгт хүрээлэн, явган хүний болон дугуйн зам, тоглоомын талбай, гэрэлт гудамж, ногоон байгууламжийг цогцоор нь шийдэх юм. Төсөл хэрэгжсэнээр хүн амын хэт төвлөрлийг сааруулах, иргэдийн төлбөрийн чадварт нийцсэн орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх, эрүүл аюулгүй орчинд ажиллаж, амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлж, агаар, хөрс, орчны бохирдлыг бууруулна.

Сүхбаатар аймгийн Баруун-Урт суманд байрлах Түр хамгаалах байр анх 2022 оны зургадугаар сард үйл ажиллагаагаа эхэлжээ. Үүнээс хойш тус хамгаалах байрны үйлчилгээг Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын газар хариуцаж, аюулгүй байдлыг Цагдаагийн газар ханган ажиллаж байна. Хамтарсан удирдлага, оновчтой менежментээр дөрөв дэх жилдээ ажиллаж байгаа Түр хамгаалах байрыг Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал зүүн бүсээс сонгогдсон гишүүдийн хамт зорьж очлоо.Нийгмийн ажилтан, сэтгэл зүйч, тогооч, ээлжийн халамжийн ажилтан гэсэн байнгын орон тоотойгоор ажилладаг хамгаалах байрны үйл ажиллагааг орон нутгийн төсвийн хөрөнгөөр санхүүжүүлж байна. Түр хамгаалах байранд 2022-2025 онд 0-84 насны 214 иргэн ирсний 70 гаруй хувь нь хүүхдүүд байжээ. Иргэдийг хүлээн авч бүртгэхээс эхлээд эрүүл мэндийн тусламж, хүүхэд хамгааллын үйлчилгээ, сэтгэл зүйн зөвлөгөө, нийгмийн ажлын болон холбон зуучлах үйлчилгээг үзүүлдэг байна. Аймаг, орон нутгийн төрийн бус байгууллагуудтай хамтран, мэргэжлийн сэтгэл зүйчтэй гэрээ байгуулан ажилладагаас гадна өөрсдийн хүний нөөцийг чадавхжуулахад олон талт хэлбэрээр анхаарч иржээ. Түүнчлэн одоогийн боловсон хүчний нөөцдөө тулгуурлан хүчирхийллийг даван туулагчдыг чадавхжуулах чиглэлээр амьдрах ухааны хөгжлийн үйлчилгээг үзүүлдэг болсон талаар Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын газрын дарга М.Туул танилцуулав.Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал хүүхдийн төлөө зүрх сэтгэлээ зориулж, хөдөлмөр зүтгэлээ дайчилж буй хүн бүрд талархал илэрхийлээд, хамтарсан удирдлага, зөв менежментийг оновчтой хэрэгжүүлж байгааг сайшаан тэмдэглэв. Үндсэн хуулийн өдрөөр Монгол Улсын Их Хурал хүүхэд хамгааллын эрх зүйн орчныг бодлогын цөмөөрөө тодорхойлж, хүүхэд, эх, нялхас төрийн хамгаалалтад байна гэсэн Үндсэн хуулийн заалтын хэрэгжилтийг бүх шатанд хангаж ажиллахаа зарласан. Үүний хүрээнд хаврын чуулган эхэлмэгц хүүхэд хамгааллын эрх зүйн орчныг сайжруулах, хүүхдийн эрхийн зөрчилтэй хууль, тогтоомжийг шинэчлэх, Гэр бүлийн тухай хууль болон дагалдах хуулиудыг хэлэлцэн батлахаар төлөвлөсөн талаар Улсын Их Хурлын дарга танилцууллаа. Тэрбээр, улсын хэмжээнд түр хамгаалах байрыг жишиг стандарттай болгож, тогтолцоогоор нь сайжруулахын тулд суурь нөхцөлийг бүрдүүлэхэд анхаарахаа илэрхийлэв. Хүндээ ээлтэй төрийн бодлого хүүхдээс эхлэх ёстойг тэрбээр онцлоод, орон нутагт хамгаалах байрны үйлчилгээ, менежментийг шинэ түвшинд хүргэсэнд талархал дэвшүүлж, тулгарч буй зарим асуудлаар санал солилцов гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээлэв.

Улсын Их Хурлын Тамгын газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас Монгол Улсын Их Хурлын үйл ажиллагаа, Төрийн ордонтой иргэд, зочид, төлөөлөгчдийг танилцуулах аяллыг тогтмол зохион байгуулдаг билээ.Өнөөдөр (2026.01.23) нийт 5 байгууллагын 147 иргэн уг аялалд оролцлоо. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Тэмүүлэнгийн урилгаар Архангай аймгийн Эрдэнэбулган сумын 5 дугаар цэцэрлэгийн багш, ажилчид, мөн Улсын Их Хурлын гишүүн Л.Энх-Амгалангийн урилгаар Хөвсгөл аймгийн Түнэл сумын иргэд Төрийн ордонд зочлов.Түүнчлэн Зэвсэгт хүчний 013 дугаар ангийн алба хаагчид, “Петровис Энержи” группийн 21 аймаг дахь нефть хангамжийн салбарын ажилтнуудын төлөөлөл Улсын Их Хурлын үйл ажиллагаа, Төрийн ордонтой танилцлаа.Монгол Улсын Их Хурлын үйл ажиллагаа, Төрийн ордонтой иргэд, зочид, төлөөлөгчдийг танилцуулах аяллыг долоо хоног бүрийн мягмар, лхагва, пүрэв, баасан гарагт зохион байгуулдаг бөгөөд иргэд гэр бүл, анги хамт олон,  байгууллагаараа оролцох боломжтой юм.Уг танилцах аялалд энэ долоо хоногт нийт  16 байгууллагын 606 иргэн оролцсон байна. Үүнээс нийслэлийн 94, орон нутгийн 343, гадаадын нэг иргэн байсан бол “Парламентын боловсрол” хөтөлбөрийн аялалд нийслэлийн 2 сургууль, орон нутгийн 3 сургуулийн ахлах ангийн сурагчид хамрагджээ гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн зарлигаар НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн Суурин төлөөлөгч Эваристе Коуасси-Комлан-ыг “Найрамдал” медалиар шагнасныг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Ахлах зөвлөх Н.Хүрэлбаатар гардуулав.Монгол Улсын хүүхдийн хөгжил, хамгааллыг сайжруулах, хүүхдийн эндэгдлийг бууруулах, эхчүүдийн эрүүл мэндийг сайжруулах, боловсрол зэрэг зорилтуудыг хэрэгжүүлэх болон Ковид-19 цар тахлын эсрэг тэмцэх, нийгэм, эдийн засгийн сөрөг үр нөлөөг буруулахад оруулсан хувь нэмэр, хичээл зүтгэлийг нь өндрөөр үнэлж, НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн Суурин төлөөлөгч Эваристе Коуасси-Комлан-ыг “Найрамдал” медалиар шагналаа.Эваристе Коуасси-Комлан нь НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн Монгол дахь Суурин төлөөлөгчөөр 2021 оны 12 дугаар сарын 9-ний өдөр томилогдсон.

Сүхбаатар аймгийн удирдлага хос тулгуурт эдийн засгийн боломжийг эрэлхийлж, хөдөө аж ахуй болон уул уурхайн салбарт түшиглэсэн хөгжлийн бодлогыг тодорхойлжээ. Аймгийн хэмжээнд 2023 онд тохиосон байгалийн гамшигт үзэгдлийн дараа нийт мал сүргийн тоо толгой 50 хувиар хорогдож, дотоодын нийт бүтээгдэхүүн ч төдий хэмжээгээр буурсан байна. Аймгийн хүн ам 66 535 хүрсэн нь 0.3 хувиар өссөн үзүүлэлт аж. Уул уурхайн бүтээгдэхүүний түүхий эдийн хувьд цайрын хүдэр, хүрэн нүүрс, жоншны болон төмрийн хүдрийн нөөцтэй бөгөөд үйлдвэрлэл сүүлийн жилүүдэд мөн өссөн байна. Уур амьсгалын эмзэг экосистемтэй, зах зээлийн багтаамж харьцангуй бага, инженерийн шугам сүлжээ, авто замын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх шаардлагатай ажээ.Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал тэргүүтэй Улсын Их Хурал болон Засгийн газрын гишүүд Сүхбаатар аймагт ажиллах үеэрээ төрийн байгууллагуудын удирдлага, албан хаагчдын төлөөлөлтэй уулзав. Энэ үеэр аймгийн Засаг дарга М.Идэрбат, орон нутгийн хэмжээнд хэрэгжүүлж буй бүтээн байгуулалтын ажлууд, төсөл, хөтөлбөрүүдийн талаар мэдээлэл өгсөн юм. Хот төлөвлөлт, сэргээгдэх эрчим хүч, авто зам, уул уурхайн чиглэлд төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр болон олон улсын хөрөнгө оруулалтаар хийгдэж буй ажлуудаас харахад тус аймаг дан ганц хөдөө аж ахуйн салбараас аж үйлдвэржилтийг дэмжсэн бодлого руу шилжиж байгаа аж. Энэ онд цайр болон молибдений хоёр ч баяжуулах үйлдвэр ашиглалтад орохоор бэлтгэл хангагдаж байгааг Засаг дарга танилцууллаа. Баяжуулах үйлдвэртэй болсноор шинээр 1500 ажлын байр нэмэгдэх юм. Түүнчлэн төрийн албан хаагчдын орон сууцны хотхон, 960 айлын орон сууц, амины орон сууцны хороолол гэхчилэн 6-7 томоохон хотхон, хорооллын төслүүд эхлээд явж байгааг тэрбээр онцоллоо. Ирэх онд 70 мВт хүчин чадал бүхий цахилгаан, дулааны станцын бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэхээр төлөвлөснөөс гадна авто вокзал, инженерийн шугам сүлжээ, бохирын нэгдсэн систем байгуулах төслийг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр гүйцэтгэхээр болсныг дурдлаа.Зүүн бүсэд аж үйлдвэржилтийн сэргэлтийг манлайлан, дэвшилтэт хандлага бүхий томоохон төсөл, хөтөлбөрүүдийг санаачлан хэрэгжүүлж буй орон нутгийн удирдлагуудад Улсын Их Хурлын дарга талархал илэрхийлж, бодлогоор дэмжиж ажиллахаа илэрхийллээ. Үргэлжлүүлэн Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийн тухай танилцуулж, хэрэгжилтийг бүх шатанд хангаж ажиллахыг даалгав. Олон улсын чиг хандлагаас хоцролгүй ногоон шилжилтийг зорьж, сэргээгдэх эрчим хүчийг хөгжүүлэх томоохон ажлуудыг төлөвлөсөн нь гадны хөрөнгө оруулалтыг татах хөшүүрэг болно гэдгийг тэрбээр хэллээ.Аймаг, орон нутагтаа тогтвортой ажиллах таатай нөхцөлийг бүрдүүлэхээр дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтуудыг эхлүүлж яваа хувийн хэвшлийн аж ахуйн нэгжүүдийг хуулиас давсан журмаар залхааж, шантраадаг байх ёсгүйг Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал сануулж, төрийн хүнд суртлаас иргэдээ чөлөөлөх “Чөлөөлье” санаачилгын талаар танилцуулсан юм. Түүнчлэн төрийн албаны реформыг үргэлжлүүлж, аймаг, сумдын бүх шатны албан хаагчид ёс зүй, сахилга батыг эрхэмлэн ил тод, итгэл үнэмшилтэй ажиллахыг уриалав.Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал тэргүүтэй гишүүдийн орон нутаг дахь албан томилолт Сүхбаатар аймагт үргэлжилж байна гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээлэв.

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан 2026 оны нэгдүгээр сарын 21-нд болж, дараах асуудлуудыг хэлэлцэн шийдвэрлэлээ. Хуралдааныг Монгол Улсын Тэргүүн Шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр даргаллаа.Цагаан сарын битүүн буюу 2026 оны хоёрдугаар сарын 17-нд амарнаМонгол үндэстний уламжлалт баяр Цагаан сарын битүүн мягмар гарагт тохиож байгаатай холбогдуулан 2026 оны хоёрдугаар сарын 17-ны ажлын өдрийг 2026 оны хоёрдугаар сарын 28-ны бямба гарагийн амралтын өдөрт шилжүүллээ.Ажилтны ажил, амралтын цагийг энэ тогтоолд заасны дагуу зохицуулах арга хэмжээ авахыг аж ахуйн нэгж, байгууллагын удирдлагуудад зөвлөлөө.“E-Mongolia” цахим системээр явуулсан Цагаан сарын битүүнийг амралтын өдөрт шилжүүлэх санал асуулгад 17510 иргэн оролцсоноос 13336 нь битүүнийг амралтын өдөр байх нь зүйтэй гэж санал өгчээ.Б.Чойжилсүрэн: Зуухны гэмтлийг шуурхай засварлаж байна, өнөөдөртөө хэвийн горимд шилжүүлнэЭрчим хүчний салбарын өнөөгийн нөхцөл байдал, горим ажиллагааны талаар Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн Засгийн газрын хуралдаанд танилцууллаа.2026 оны нэгдүгээр сарын 20-ны 06.20 цагт “ДЦС-4”-ийн наймдугаар зуухны халах гадаргууд гэмтэл гарч зогссоны улмаас цахилгааны 161 МВт хэрэглээг хязгаарласан. Мөн Бөөрөлжүүтийн цахилгаан станцын зуух руу орж байгаа нүүрс 2026 оны нэгдүгээр сарын 20-ны 18 цагт хөлдөж бөглөрснөөс ачаалал 120 МВт-аар буурч, хязгаарлалтын хэмжээ нэмэгдсэн.Ингээд 371,174 айл өрх, 46,691 аж ахуйн нэгж, нийт 417,865 хэрэглэгчид цахилгаан эрчим хүчний түр хязгаарлалт хийжээ."Зуухны гэмтлийг шуурхай засварлах ажлыг өчигдөр эхлүүлсэн, өнөөдөртөө багтаж хэвийн горимд оруулна" гэж Эрчим хүчний сайд мэдэгдлээ.2025-2026 оны Төвийн бүсийн нэгдсэн сүлжээний оргил ачаалал 1,800 МВт хүрэх тооцоолол гарсан, 2026 оны нэгдүгээр 19-нд 1,803 МВт хүрчээ.Улаанбаатар хотын төвлөрсөн дулаан хангамжийн системийн эх үүсвэрүүд нийт 2,019 Гкал/цагийн ачаалалтай ажиллахаар төлөвлөсөн, 2026 оны нэгдүгээр 20-ны байдлаар 2,055 Гкал/цагийн ачаалал авч ажиллаж байна. Гадна агаарын хэм өмнөх жилийн хамгийн хүйтэн өдрийн дундаж хэмээс -6°С хэмээр илүү байна.Дулааны цахилгаан станцууд 2026 оны нэгдүгээр сарын 20-ны байдлаар нүүрс нөөцлөлт дунджаар 10 хоног буюу 408 мянган тонн, мазутын нөөц 3,023 тонн байна.Дашдоржийн Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой 2026 онд тохиож байнаМонголын орчин үеийн утга зохиолыг үндэслэгч, соён гэгээрүүлэгч, их зохиолч, Дашдоржийн Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ойг 2026 онд тэмдэглэнэ. Ойн арга хэмжээг удирдан зохион байгуулах үүрэг бүхий Ажлын хэсгийг байгуулж, төлөвлөгөө баталж хэрэгжүүлэхээр болно.Монголын орчин үеийн утга зохиолыг үндэслэгч, яруу найрагч, орчуулагч, их зохиолч Дашдоржийн Нацагдорж 1906 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдөр Түшээт хан аймгийн Дархан чин вангийн хошуу, өнөөгийн Төв аймгийн Баяндэлгэр сумын нутаг Гүн Галуутай гэдэг газар төрсөн, түүний мэндэлсний 120 жил энэ онд тохиож байна.Тэрээр 1921 оноос Цэргийн яаманд бичээч, их жанжин Д.Сүхбаатарын гарын туслах түшмэл, Цэргийн зөвлөлийн нарийн бичгийн даргын алба хашиж, хэвлэл, шинжлэх ухаан, соёлын байгууллагад хүчин зүтгэж, 1931 оноос Шинжлэх ухааны хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан, 1934 онд мөн хүрээлэнд Түүхийн ба дуун ухааны тасгийн эрхлэгч, 1937 онд Төв театрт мэргэжлийн зохиолчоор ажиллаж байсан орчин үеийн Монголын түүхэн дэх хамгийн нөлөө бүхий зохиолч юм.Монгол, Оросын Засгийн газар хоорондын комиссын хуралдааны мөрөөр хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө баталж, хэрэгжүүлнэУлаанбаатар хотноо 2025 оны арван хоёрдугаар сарын 17-19-нд зохион байгуулсан Худалдаа, эдийн засаг, шинжлэх ухаан, техникийн хамтын ажиллагааны Монгол, Оросын Засгийн газар хоорондын комиссын 27 дугаар хуралдааны дүнг сайшааж, уг хуралдааны мөрөөр хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө баталж, хэрэгжилтэд нь хяналт тавьж ажиллахыг Монгол Улсын Шадар сайд, тус комиссын Монголын хэсгийн дарга Х.Ганхуягт даалгалаа.Монгол, Оросын Засгийн газар хоорондын комиссын 27 дугаар хуралдаан ажил хэрэгч, амжилттай боллоо. Хуралдаанаар Монгол, Оросын хамтын ажиллагаанд тулгамаж буй цаг үеийн асуудлыг хэлэлцэн, шийдэлд хүрэх, хоёр улсын хооронд төлбөр тооцооны механизмыг даруй бүрдүүлэх, түлш, эрчим хүчний салбарын хамтын ажиллагааны тогтвортой байдлыг хангах, зам тээврийн салбарын хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэх, хөдөө аж ахуй, байгаль орчин, боловсрол, соёлын харилцааг идэвхжүүлэх, харилцааны шинэ боломжуудыг хайх талаар олон түвшинд дэлгэрэнгүй санал солилцож хэлэлцсэн нь чухал ач холбогдолтой боллоо үзэж байна.

Монгол Улсын Тэргүүн Шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газарт ажиллаж, нийслэлд хэрэгжүүлж байгаа төсөл, хөтөлбөрүүдтэй танилцаж, санал солилцлоо. Энэ хүрээнд Хот байгуулалт, хотын стандартын газар, "Бодлогын судалгаа, шинжилгээний төв" ОНӨТҮГ-тай танилцав. Нийслэлийн Засаг даргын Эдийн засгийн хөгжил, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай агаар, орчны бохирдол, авто замын түгжрэлийг бууруулж, дэд бүтцийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэхээр нийслэлд хэрэгжүүлж буй мега төслүүд болон бусад хөтөлбөрийн талаар танилцууллаа.Нийслэлийн Засаг даргын Эдийн засгийн хөгжил, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай “Сүүлийн жилүүдэд Улаанбаатар хотын хүн ам хурдацтай нэмэгдэж, суурьшлын бүс зургаа дахин тэлсэн. Улаанбаатар хот 2025 оныг “Бүтээн байгуулалтын жил”-ээр нэрлэж, дэд бүтэц, агаарын бохирдол, түгжрэлийг бууруулахад чиглэсэн мега төслүүдийг гараанаас гаргасан. Тухайлбал, Бөөрөлжүүтийн цахилгаан станцын нийт 300 МВт хүчин чадалтай 2 блок ашиглалтад орж, 967 мянган айл өрхийг цахилгаан эрчим хүчээр хангаж байна. Багануурын батарей хуримтлуурын станц 25 мянган өрхийг цахилгаан эрчим хүчээр хангаж байна. Дулааны тавдугаар цахилгаан станцыг энэ онд барьж эхэлнэ. Энэ хүрээнд 26 нэгж талбарт газар чөлөөлөхөөс 20 нэгж талбарт газар чөлөөлсөн. Хувийн хэвшлийн түншлэгчээр “Митайм Интернэшнл” ХХК шалгарч, 2025 оны аравдугаар сарын 24-нд гэрээ байгуулсан. Гэр хорооллыг хөгжүүлэх дэд төвүүдийн төлөвлөлтийг үе шаттай хэрэгжүүлж байна. Тухайлбал, “Сэлбэ хот" орон сууцжуулах төслийн олон нийтийн бүсэд төсөл хэрэгжүүлэх нээлттэй сонгон шалгаруулалтыг зарласан байгаа. Улаанбаатар хотыг 2040 он хүртэл хөгжүүлэх хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу бүсийн төлөвлөлт дагуул хотуудыг төлөвлөж байна. Түүнчлэн авто замын засвар, шинэчлэл, нийтийн тээврийн парк шинэчлэлт, зогсоол байгуулах, замын хөдөлгөөний зохицуулалтыг сайжруулах, өмчийн менежмент, хот нийтийн аж ахуйн шинэчлэлийг хийж байна. Агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлээр 2025-2026 оны галлагааны улиралд хагас коксон шахмал түлшийг шинээр хэрэглээнд нэвтрүүлж, хийн түлш, цахилгаан түлш, дулаалгын төслүүдийг хэрэгжүүлж байгаа” хэмээн онцоллоо. НИТХ-ын 2025 оны есдүгээр сарын 23-ны өдрийн “Дугаар 25/111” тогтоолоор нийслэл Улаанбаатар хотод 16 мега төслийг хэрэгжүүлж байна. Тодруулбал, Туулын хурдны зам, ДЦС-5, Улаанбаатар метро, Улаанбаатар трам 1, 2-р шугам, тусгай замын автобус, дүүжин замын тээвэр, тойрог зам, Сэлбэ хот орон сууцжуулах төсөл, Туул усан цогцолбор, Хог шатааж эрчим хүч үйлдвэрлэх, Лаг шатаах үйлдвэр, Олон түвшний уулзвар, Хөрсний ус, үерийн хамгаалалт, Баянхошуу, Ханын материал орон сууцжуулах төсөл, Хүннү хотын дэд бүтцийн төсөл, Эмээлт эко аж үйлдвэрийн парк гэсэн 16 төслийн явцыг мөн танилцууллаа.Танилцуулгатай холбогдуулан Монгол Улсын Тэргүүн Шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр асуулт асууж, үг хэллээ.Монгол Улсын Тэргүүн Шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр “Эдийн засаг, хөгжлийн яам нь Монгол Улсын богино, дунд, урт хугацааны хөгжлийн бодлогыг тодорхойлж, нийгэм, эдийн засгийг хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэлийг боловсруулдаг. Мөн салбар хоорондын уялдааг хангах, эдийн засгийг тэлэх, худалдааг өргөжүүлэх үндсэн чиг үүрэгтэй. Монгол Улсын улс төр, нийгэм, эдийн засаг, соёлын гол төв Улаанбаатар хотод хүн амын 60 гаруй хувь, ДНБ-ий 70 хувь, нийт эдийн засгийн хуримтлалын 82 хувь, үйлдвэр, үйлчилгээний байгууллагуудын 88 хувь нь төвлөрсөн байдаг. Эдийн засаг, хөгжлийн яам эдийн засгийг хөгжүүлэхэд нийслэлийн оруулах хувь нэмрийг үнэлж, боломжийг харж байна. Бид нийслэлийн хөгжлийг хангахад шаардлагатай бодлогын болон хууль эрх зүйн зохицуулалтыг хийж, бүрэн дэмжлэг үзүүлнэ. Нийслэлээс зоригтой хэрэгжүүлж байгаа томоохон төслүүдээ танилцууллаа. Нийслэл бизнес, хөрөнгө оруулалтад ээлтэй, иргэд амьдрахад таатай хот байгаасай. Салбар хоорондын уялдаа, бодлогын дэмжлэг, хууль эрх зүйн зохицуулалтыг богино хугацаанд авч хэрэгжүүлснээр бид эдийн засгаа тэлж чадна” гэлээ.